DEN HAAG - De levensverwachting van Nederlanders neemt de komende twintig jaar minder toe dan elders in Europa. Nederlandse vrouwen komen wat dat betreft zelfs onder het Europese gemiddelde uit. Grote boosdoener is ongezond gedrag. De knelpunten in de zorgsector hebben geen invloed op de stagnerende levensverwachting. Preventie moet het toverwoord zijn in de komende jaren.

Dat meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in het rapport Gezondheid op koers? dat donderdag aan waarnemend minister De Geus van Volksgezondheid wordt aangeboden.

Het RIVM komt om de vier jaar met zulke verkenningen voor de gezondheid en de zorg op de middellange en lange termijn. Hiermee kunnen de overheid en andere spelers in de zorgsector hun visie en beleid uitstippelen.

Levensverwachting

De afgelopen twintig jaar is de levensverwachting voor mannen met ,1 en voor vrouwen met 1,4 jaar toegenomen. Mannen worden nu gemiddeld 75,5 jaar oud en vrouwen 80,6 jaar. Ook het aantal gezonde levensjaren neemt toe. Toch raakt Nederland achterop in Europa.

In Nederland sterven relatief meer mannen en ook steeds meer vrouwen aan longkanker of chronische longziekten. Dat is vooral te wijten aan het roken. Ook is in Nederland de sterfte rond de geboorte en de sterfte aan borstkanker relatief hoog in vergelijking met andere EU-landen.

JOngeren

Niet alleen vrouwen nemen ongezond gedrag van mannen over, ook jongeren kunnen er wat van. Het RIVM is bezorgd over de ongezonde trends onder jongeren die op lange termijn flinke problemen gaan opleveren. Tabak en veel alcohol doet de Nederlander slecht. Daarentegen beweegt de Nederlander weer meer dan elders in Europa. Over het algemeen ontwikkelt de leefstijl zich echter in ongunstige zin.

Het RIVM wijst erop dat meer dan 40 procent van de sterfgevallen in Nederland samenhangt met ongezond gedrag en dus vermijdbaar is. Het zorggebruik hangt eveneens samen met de gevolgen van dit gedrag zoals overgewicht en hoge bloeddruk. De ziektelast door milieufactoren blijft naar schatting onder de 5 procent.

Zorg

Om de vergrijzing en toenemende ziektegevallen op te vangen, zal het volume van de zorg volgens het RIVM de komende vier jaar met ,4 tot 3 procent moeten toenemen. Nu nog gaat het meeste geld naar genezing (cure), maar straks moet meer geld naar verzorging. Het RIVM wijst erop dat in 1999 slechts 4 procent van de 36 miljard euro aan gezondheidszorg bestemd was voor preventie. Dat moet fors omhoog.

"Voorkomen is niet alleen beter dan genezen, maar vaak ook doelmatiger." Nadeel is dat preventie pas op lange termijn loont terwijl de politiek en instanties zich vaak richten op oplossing voor de korte termijn.