DEN HAAG - De eindexamens voor havo, vwo en beroepsopleidingen zijn verouderd en werken belemmerend voor de al ingezette vernieuwingen in het onderwijs. Dat stelt de Onderwijsraad in een donderdag in Den Haag gepresenteerd advies. De raad stelt vernieuwingen voor die als eerste in het vmbo moeten worden ingevoerd.

Volgens de raad moeten leerlingen in het voorbereidend en middelbaar beroepsonderwijs deelcertificaten kunnen halen. Op die manier wordt voorkomen dat leerlingen helemaal zonder kwalificaties uitvallen. Ze kunnen altijd op een later tijdstip doorstuderen, stelt de raad.

Zeker voor potentiële uitvallers in het vmbo moet bedacht worden dat examens niet zo zeer een selectieve functie, als wel een motiverende functie voor de leerling moet hebben, aldus de raad. Daar moet meer accent worden gelegd op het geven van sturing en het belonen van leerinspanningen. Daarnaast adviseert de raad om praktijkonderdelen (als stages en leerwerkplekken) en theorie te integreren bij de eindbeoordeling van de prestaties van leerlingen.

Er moet ook meer aandacht komen voor de beoordeling van het leervermogen, het nemen van initiatieven en de houding en het gedrag van de studenten. Dat zou beter aansluiten bij de vernieuwingen als het leren studeren en de aandacht voor sociale vaardigheden die nu in de beroepsopleidingen, maar ook in het studiehuis (havo/vwo) worden doorgevoerd.

Voor het middelbaar beroepsonderwijs stelt de raad verder nog voor om een scheiding aan te brengen tussen de beroepsopleidende studierichting en de meer praktijk gerichte beroepsbegeleidende richting.

De raad laat zich niet uit over de eindexamens in het hoger onderwijs. De hbo-instellingen en de universiteiten zijn bezig met de invoering van de bachelor/masterstructuur en een nieuw beoordelingssysteem voor de erkenning van de opleidingen door de overheid. Dat moet eerst maar uitkristalliseren, vindt de Onderwijsraad. De raad heeft wel kritiek op de huidige praktijk waarbij de instellingen zelf de examens samenstellen en beoordelen.