BAGDAD - Na vier jaar afwezigheid zijn maandag wapeninspecteurs van de Verenigde Naties teruggekeerd in Irak. In de hoofdstad Bagdad arriveerde een eerste team, dat de wapeninspecties gaat voorbereiden. De eigenlijke inspecties beginnen op 27 november.

Het hoofd van de wapeninspecteurs, Hans Blix, en directeur-generaal Mohammed el-Baradei van het internationaal atoomagentschap IAEA hadden maandag al hun eerste gesprekken met Iraakse regeringsfunctionarissen over hervatting van de wapeninspecties. Of Blix ook de Iraakse president Saddam Hussein ontmoet, is onzeker. Blix zei dat er nog geen gedetailleerd programma is vastgesteld.

Zeer goed verborgen wapens

Het team van 25 VN-medewerkers, inspecteurs en technisch personeel, dat maandag aankwam gaat bekijken wat er in Irak is gebeurd nadat collega's het land vier jaar geleden moesten verlaten. Volgens Blix zijn nu zelfs zeer goed verborgen wapens met moderne technieken op te sporen. Critici stellen daartegenover dat Irak vier jaar de tijd heeft gehad om zich daarop voor te bereiden.

Zeker een jaar nodig

De Duitse deskundige op het gebied van biologische wapens Gabriele Kraatz-Wadsack, die vier jaar geleden al wapeninspecties in Irak uitvoerde, denkt dat er eigenlijk zeker een jaar voor nodig is. Zij acht het bijna onmogelijk om voor 26 januari alle zevenhonderd plaatsen te bezoeken waar zich wapens zouden kunnen bevinden. Volgens schema moeten de inspecteurs op die datum verslag uitbrengen. Overigens heeft de microbiologe haar twijfels over de bereidheid van Irak om met de VN-inspecties mee te werken.

Bagdad moet volledig meewerken

De nieuwe resolutie 1441 van de Veiligheidsraad, waarin de inspecties zijn vastgelegd, bepaalt dat Bagdad volledig moet meewerken. Blijft het land in gebreke, dan zal de Veiligheidsraad formeel een nader standpunt moeten innemen over de "ernstige gevolgen" waarmee de resolutie dreigt. De VS hebben echter al enkele malen laten doorschemeren dat ze dan eigenmachtig zullen optreden tegen Irak, ook buiten de Veiligheidsraad om.

Iraakse beschietingen

Irak heeft de Verenigde Staten er maandag van beschuldigd te zoeken naar een aanleiding om Irak aan te vallen. Washington heeft namelijk ook de Iraakse beschietingen van Amerikaanse en Britse gevechtsvliegtuigen boven de no-fly-zones in het noorden en het zuiden van Irak als een schending van de jongste resolutie van de VN-Veiligheidsraad aangemerkt.

De zones zijn ingesteld om de Koerden in het noorden en de sjiieten in het zuiden van het land te beschermen. Irak erkent de zones niet, die Washington en Londen hebben ingesteld na de Golfoorlog in 1991. Amerikaanse en Britse vliegtuigen bombarderen geregeld luchtafweergeschut in de no-fly-zones en worden daarbij vaak beschoten.

"Geen enkele vijandelijke daad"

Woordvoerder Scott McCellan van het Witte Huis benadrukte maandag dat resolutie 1441 bepaalt dat Bagdad "geen enkele vijandelijke daad" mag plegen tegen functionarissen van de lidstaten die betrokken zijn bij de uitwerking van deze en andere resoluties tegen Irak.

"VS heeft alleen agressie in zin"

Een woordvoerder van het Iraakse ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat de Amerikaanse uitleg van de tekst weer eens aangeeft dat het land alleen agressie in de zin heeft. "Dit is weer een aanwijzing dat de Amerikaanse regering het internationale recht en het VN-handvest schendt om het te gebruiken als een rechtvaardiging voor haar agressieve daden tegen Irak", aldus de zegsman.

Eind januari een militaire operatie tegen Irak

De voormalige Amerikaanse NAVO-commandant in Europa Wesley Clark zei maandag in een interview met de Bulgaarse krant Troed te denken dat er eind januari een militaire operatie tegen Irak zou kunnen plaatsvinden. Die actie zou "enkele dagen" gaan duren. Hij baseert dat op "intuïtie", zei hij.