RIJSWIJK - De uitspraken van minister Nawijn van Vreemdelingenbeleid en Integratie in Nieuwe Revu dat hij voor de doodstraf is, zijn slecht gevallen. Vrijwel de hele Tweede Kamer, inclusief de LPF voor wie Nawijn de beoogd lijsttrekker is, keurt het standpunt af.

Nawijn zelf kwam later maandagavond via zijn woordvoerder met een verklaring die de uitlatingen tegensprak.

Balkenende

Premier Balkenende noemt het een "merkwaardig standpunt. Het past niet in de Europese rechtspositie. Het is ondenkbaar en onuitvoerbaar." Hij benadrukte dat Nawijn niet namens het kabinet spreekt en hij hem er over zal aanspreken.

Ook vindt hij dat Nawijn zich bewust moet zijn van zijn twee functies van lijsttrekker én minister, nog wel van veiligheidszaken. "Ministers hebben wel enige ruimte, zeker in verkiezingstijd. Maar hier past terughoudendheid."

Volgens Nawijn in de Nieuwe Revu zou de doodstraf moeten gelden voor iemand die "bewúst mensen van het leven berooft, zonder enige reden." Hij wijst daarbij op het leed van de slachtoffers en de nabestaanden. "Als je zelf bewust het risico neemt om te moorden en dan daadwerkelijk een leven neemt, ben ik voor een navenante straf, de doodstraf."

Volgens hem mag onder andere Volkert van der G., verdacht van de moord op Pim Fortuyn, in aanmerking komen voor de doodstraf. "Uiteindelijk is dat natuurlijk aan de rechter, maar in mijn optiek wel ja." Maar Nawijn doelt ook op plegers van zinloos geweld. "Zomaar. Bij zulke figuren denk ik: welk recht heb jij nog om zelf te leven?"

Voor het NOS-journaal bevestigde Nawijn zijn pleidooi voor de doodstraf maar trok hij uitspraken over de lopende zaken, die nog onder de rechter zijn, min of meer terug. Later maandagavond kwam de persoonlijk woordvoerder van Nawijn met een verklaring die erop neerkwam dat Nawijn geen voorstander is van de doodstraf in Nederland. De woordvoerder en Nawijn zelf wilden niet meer inhoudelijk ingaan op het artikel in Nieuwe Revu.

Nieuwe Revu-hoofdredacteur Jildou van der Bijl vindt het flauw dat Nawijn zijn uitspraken terugtrekt. "Zonde en het heeft niet zoveel zin." Ze wijst erop dat de minister de tekst zondag heeft geaccordeerd en het gesprek op band staat. "Wij zijn hier altijd voorzichtig mee, zeker als we weten dat uitspraken veel aandacht gaan trekken", aldus Van der Bijl. Ook hier gaat Nawijns' woordvoerder niet op in. "Dit is zijn standpunt nú, maandagavond."

Herben: 'persoonlijke ontboezeming'

De weerstand uit de Tweede Kamer was eenduidig. LPF-fractievoorzitter Herben is tegen de doodstraf, maar kan zich de "persoonlijke ontboezeming" van de minister voorstellen. "Ik heb ook geen principiële bezwaren, maar er is altijd een kans dat een onschuldige wordt veroordeeld. Dus kan de doodstraf niet."

'Een stap te ver'

VVD-fractieleider Zalm noemt de uitlatingen "echt een stap te ver." Ook hij vindt "het risico te groot dat iemand ten onrechte van het leven kan worden beroofd". CDA-fractieleider Verhagen noemt de doodstraf "niet beschaafd. Het past niet in de Nederlandse normen en waarden."

Ook PvdA-lijsttrekker Bos spreekt over "een stap terug in de beschaving. De doodstraf zal ons land niet veiliger maken." GroenLinks-Kamerlid Halsema wil Nawijn in de Tweede Kamer op het matje roepen. Ze noemt de uitspraken "verschrikkelijk" en "onbeschaafd". "Als een staat onderdanen gaat vermoorden, verliest die staat zijn democratische grondslag", aldus Halsema.

Beschaving

D66-fractielieder De Graaf zegt dat "respect voor het leven het fundament is van onze beschaving. De doodstraf is in 1870 afgeschaft en we moeten de beschaving niet 130 jaar terugzetten. In de westerse wereld bestaat de doodstraf niet meer, behalve in de Verenigde Staten en daar werkt het niet, want de criminaliteit is er hoog."

De lijsttrekker van de ChristenUnie, Rouvoet, zegt "ervan op te kijken". "De EU stelt altijd dat Turkije niet zou kunnen toetreden zolang daar de doodstraf bestaat. Christelijke politiek sluit de doodstraf niet "ten principale" uit, maar Rouvoet is "buitengewoon huiverige voor onomkeerbare beslissingen".

Hij vindt het "tamelijk onheilspellend" dat dit soort discussie altijd oplaait na ernstige incidenten. Volgens hem moeten politici voorzichtig zijn en ervoor waken dat ze niet inspelen op wraakgevoelens van de bevolking.