DEN HAAG - Demissionair staatssecretaris Nijs (Onderwijs) is monddood, heeft geen visie en kan niet communiceren met de minister. Dit is een greep uit de oordelen die Tweede-Kamerleden velden van D66, PvdA, ChristenUnie en coalitiepartij CDA, woensdag tijdens de behandeling van de onderwijsbegroting in de Kamer. De partijen refereerden aan het conflict dat tussen staatssecretaris Nijs (VVD) en haar baas, demissionair minister Van der Hoeven (CDA) is ontstaan. Nijs heeft de afgelopen weken diverse malen plannen gelanceerd, die volgens Van der Hoeven geen "kabinetsbeleid" zijn.

Nijs stelde dat zij plannen presenteerde 'ten bate van de meningsvorming'. De minister mocht van haar ook een mening hebben. "Maar het is mijn plan." Met dat plan moet Nijs bezuinigingen van 36 miljoen euro in 2003 oplopend tot 143 miljoen structureel verwezenlijken.

PvdA, D66 en ChristenUnie vroegen de bewindslieden woensdag om opheldering. Het CDA hekelde de "terloopse" opmerkingen van Nijs over haar plan om een tweede en derde studie niet meer te bekostigen, een studie voor dertigplussers niet meer te betalen, de collegegelddifferentiatie en de roep om meer bijdragen van het bedrijfsleven voor het hoger onderwijs.

CDA neemt afstand van strategisch akkoord

Opvallend daarbij was dat het CDA afstand nam van het strategisch akkoord, waarin is afgesproken dat het mogelijk moest worden om voor bepaalde opleidingen een hoger collegegeld te vragen dan voor andere opleidingen. Dat onderdeel uit het akkoord was een offer van de christendemocraten, die zich daar altijd tegen hadden verzet. Het CDA kon echter niet garanderen dat dit na de volgende verkiezingen niet weer als wisselgeld kan dienen in de onderhandelingen.

Alleen de VVD onthield zich van commentaar op de spanningen tussen de minister en de staatssecretaris. Zo lang er geen concrete voorstellen in de Kamer liggen, is er geen aanleiding om te reageren, was het argument. Tot genoegen van de studentenvakbond LSVb stelde de VVD als enige kritische vragen over de plannen voor de bekostiging van het hoger onderwijs en de effecten van het wereldhandelsakkoord op de Nederlandse onderwijsmarkt.

Vanwege de krappe begroting waren er weinig spectaculaire voorstellen om de noden in het hoger, lager en beroepsonderwijs te lenigen. Alleen de PvdA en GroenLinks trokken zich daar minder van aan. Zo presenteerde de PvdA een enveloppe aan de minister met ongedekte voorstellen. Die was nog gebaseerd op een al eerder afgekeurde motie om de staatsschuld langzamer af te lossen.

Meer bevoegdheden Onderwijsinspectie

Tijdens de behandeling van de begroting tekende zich wel een meerderheid af voor het voorstel om extra bevoegdheden te geven aan de Onderwijsinspectie. Het is de bedoeling dat de inspectie de godsdienstlessen in het speciaal onderwijs kan controleren en beter kan kijken naar financieringsstromen.