DEN HAAG - Demissionair staatssecretaris van Financiën Joop Wijn is "zeer vereerd" dat formateur Jan Peter Balkenende hem donderdag formeel heeft gevraagd minister van Economische Zaken te worden. "Ik heb er heel veel zin in", zei Wijn na afloop van zijn gesprek met Balkenende. Om 12 uur heeft VVD-er Atzo Nicolaï, de aanstaande minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties een ontmoeting met de premier.

Wijn wilde niets kwijt over gevoelige dossiers. In zijn nieuwe functie moet hij meteen aan de slag met de omstreden splitsingswet, waardoor elektriciteitsmaatschappijen hun leidingnet moeten afscheiden van de rest van de bedrijfsvoering.

Beraad

Het nieuwe kabinet Balkenende-III zal donderdagavond voor het eerst bijeen zijn 'constituerend' beraad. Dat is de bijeenkomst van personen die van plan zijn samen een kabinet te vormen. Omdat er formeel nog geen sprake is van een nieuw kabinet, vindt de vergadering niet plaats in de Trêveszaal, waar ministerraden doorgaans gehouden worden, maar in een andere zaal van het ministerie van Algemene Zaken.

Koningin

Daarna komt dezelfde groep nogmaals samen om voor het laatst demissionair te vergaderen als Balkenende-II om nog wat laatste zaken af te handelen. Dat gebeurt wel in de Trêveszaal. Vrijdag worden de nieuwe bewindslieden van het nieuwe kabinet beëdigd. De koningin keert daarvoor terug van vakantie. Er komt geen bordesscène.

Vrijdagochtend om half twaalf komt het nieuwe kabinet bijeen om de regeringsverklaring voor te bereiden. Die verdedigt het om 14.00 uur in de Tweede Kamer.

Bescheidenheid

Het nieuwe kabinet moet zich realiseren dat het geen meerderheid heeft in de Tweede Kamer, maar moet niettemin proberen zoveel mogelijk onderwerpen af te handelen. De fractievoorzitters Maxime Verhagen (CDA) en Mark Rutte (VVD) hebben dat donderdag gezegd kort voor hun gesprek met formateur Balkenende.

"Geen taboes bij voorbaat, maar wel bescheidenheid", zei Verhagen. Rutte had het over "geen beperkingen vooraf". Beiden wezen er wel op dat het nieuwe kabinet weinig tijd heeft. Op 22 november zijn er verkiezingen.

Verhagen

Volgens Verhagen zal het gesprek met de formateur vooral gaan over de herschikking van de ministersposten en over de regeringsverklaring die het kabinet vrijdag in de Kamer wil afleggen. Woensdag lekte al uit dat de staatssecretarissen Atzo Nicolaï (VVD) en Joop Wijn (CDA) de afgetreden D66-ministers Alexander Pechtold (Koninksrijksrelaties) en Laurens Jan Brinkhorst (Economische Zaken) gaan vervangen.

Volgens ingewijden in politiek Den Haag is het niet te verwachten dat het kabinet in zijn regeringsverklaring lange lijsten met taboe-onderwerpen zal opnemen. De zaak is ook vrij ingewikkeld, omdat de moeilijke dossiers in verschillende stadia van ontwikkeling verkeren. Sommige moeten nog worden ingediend, andere liggen al in de Eerste Kamer.

Mediawet

Naar het zich laat aanzien zal de omstreden nieuwe mediawet sneuvelen. Na het opstappen van D66 zit niemand daar nog op te wachten. Andere heikele dossiers, zoals de snelweg bij het Naardermeer (A6/A9) en de aanschaf van de JSF-straaljager, zullen waarschijnlijk in procedure blijven.

Met name de kwestie A6/A9 ligt zeer gevoelig, gezien de verdeeldheid bij oppositiepartijen. Zowel de LPF (vóór) als de ChristenUnie (tegen) heeft hierover dreigende taal geuit.