DEN HAAG - Oud-premier Lubbers gaat de weg effenen voor een nieuw kabinet en hij hoopt daarmee binnen twee weken klaar te zijn. Dat kabinet moet meer doen dan alleen op de winkel passen. Het zal in september komen met een echte begroting, die recht doet aan de doelen die het huidige kabinet zich stelde bij het aantreden.

Daarna kunnen er in november vervroegde verkiezingen komen. Lubbers aanvaardde zaterdag de opdracht van de koningin om te streven naar een missionair kabinet dat bestaat uit CDA en VVD.

Missionair kabinet

Uitgangspunt is dat alle huidige bewindslieden van CDA en VVD opnieuw in dat missionaire kabinet plaatsnemen, inclusief de opvolger van Mark Rutte, die zijn staatssecretariaat van Onderwijs inruilde voor het fractievoorzitterschap van de VVD. Daarbij past het volgens de CDA-coryfee ook de plaatsen op te vullen die vrijkomen door het opstappen van de D66-ministers Laurens Jan Brinkhorst (Economische Zaken) en Alexander Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing) en staatssecretaris Medy van der Laan (Media).

Lubbers kreeg de opdracht, nadat de koningin van de fractievoorzitters van CDA en VVD het advies had gekregen te streven naar een missionair kabinet van deze twee partijen. De linkse oppositie drong aan op snelle verkiezingen, maar vond ook dat er een demissonair kabinet moest komen, dat dan geen besluiten zou mogen nemen die door het parlement als omstreden worden bestempeld.

Onvrede

PvdA-leider Wouter Bos en GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema toonden zich wel tevreden met verkiezingen in november, maar niet met een "missionair" kabinet. Ook Jan Marijnissen van de SP is daar niet blij mee. "Ik hoop dat men wel het fatsoen heeft om enige terughoudendheid aan de dag te leggen als het gaat om controversiële onderwerpen en dat ze niet met de LPF allerlei rechtse dingen zoals het nieuwe belastingplan erdoor gaan jassen. Want over vier maanden hebben kiezers het recht om te spreken."

Ook de partij die had ingezet op vervroegde verkiezingen is niet helemaal tevreden. Fractievoorzitster Lousewies van der Laan van D66 snapt namelijk niet dat Lubbers denkt weken nodig te hebben voor zijn informatieronde. Dat kan volgens haar een stuk sneller, want D66 zal de economische hervormingsagenda blijven steunen, stelt zij. De partij zal kritischer zijn over de inburgeringswet.

Rutte toonde zich zeer tevreden met de benoeming van Lubbers, ook al had hij aangedrongen op één informateur vanuit de VVD en één van het CDA. Ook Maxime Verhagen is tevreden. Lubbers heeft ervaring met dit soort situaties. Verhagen gaat er daarom vanuit dat er snel een nieuw kabinet is. Maandag zit het CDA met Lubbers aan tafel.

Regeer- en paasakkoord

Lubbers wil de belangrijkste afspraken uit het regeerakkoord van het huidige kabinet op een rijtje zetten en onderzoeken welke daarvan nog uitgevoerd moeten en kunnen worden. Ook zal hij bezien welke afspraken uit het paasakkoord, dat vorig jaar werd gesloten om D66 in het regeringskamp te houden, overeind blijven nu de kleinste regeringsfractie alsnog is afgehaakt.

Het nieuwe kabinet van CDA en VVD kan niet op voorhand rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer. Verwacht wordt dat veel voorstellen steun krijgen van oppositiepartij LPF.

LPF-fractievoorzitter Gerard van As stelde in zijn advies aan de koningin dat het regeerakkoord van het kabinet Balkenende II gebaseerd is op het strategisch akkoord van Balkenende I, een coalitie van VVD, CDA en LPF. Van As betreurt het dat CDA en VVD niet met de LPF in zee willen gaan voor de resterende duur van de huidige kabinetsperiode.