DEN HAAG - Er rest premier Jan Peter Balkenende niets anders dan naar de koningin te gaan nu D66 zijn steun aan het kabinet heeft ingetrokken. PvdA-leider Wouter Bos heeft dat donderdag gezegd in het debat over de kabinetsbrief over de motie van wantrouwen tegen minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken).

GroenLinks en de SP sloten zich hierbij aan. Volgens de oppositiepartijen is het onvermijdelijk dat het kabinet demissionair wordt en er verkiezingen komen.

Moedig

Bos noemde de opstelling van fractieleider Lousewies van der Laan "moedig en staatsrechtelijk correct". Met het verdwijnen van de D66-steun is het kabinet zijn parlementaire meerderheid kwijtgeraakt. Aan de opdracht van de koningin van drie jaar terug om een meerderheidskabinet te vormen, wordt nu niet meer voldaan, aldus Bos. Een gang van de premier naar de koningin is in zijn ogen dus onvermijdelijk.

GroenLinks

Ook GroenLinks-fractieleider Femke Halsema noemde de analyse van Van der Laan correct. Zij kan zich geen minderheidskabinet voorstellen, omdat het kabinet zich dan uitlevert aan de LPF. Die partij heeft nog wel vertrouwen in het kabinet. SP-leider Marijnissen prees de moed en de rechte rug van Van der Laan.

CDA

CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen acht het mogelijk dat CDA en VVD na het afhaken van D66 samen verder gaan als minderheidskabinet. Volgens Verhagen hoeft een coalitiebreuk niet automatisch het einde van het kabinet te betekenen. Pas als er een motie van wantrouwen is aangenomen, moet het kabinet vertrekken, betoogde hij.

Zijn opstelling kwam Verhagen op scherpe kritiek van PvdA en GroenLinks te staan. PvdA-leider Wouter Bos sprak van "minachting van de verkiezingsuitslag en minachting van het staatshoofd."

LPF

LPF-fractieleider Gerard van As vindt dat D66 helemaal de weg kwijt is. Hij overweegt een motie van wantrouwen in te dienen tegen de twee D66-ministers Alexander Pechtold en Laurens Jan Brinkhorst.

VVD

De nieuwe fractieleider van de VVD, Mark Rutte, vindt dat een "merkwaardig figuur" zal ontstaan, als de D66-ministers aanblijven, nadat de D66-fractie de politieke steun aan het kabinet heeft opgezegd.

Hij daagde de politiek leider van D66, minister Alexander Pechtold van Bestuurlijke Vernieuwing, uit helderheid te verschaffen over diens positie. Volgens D66-fractievoorzitter Lousewies van der Laan steunen Pechtold en D66-minister Laurens Jan Brinkhorst van Economische Zaken haar fractie.