AMSTERDAM - De bewaarder die de celdeur heeft geopend van de bewoner waar vorig jaar oktober de brand in het cellencomplex op Schiphol-Oost uitbrak, heeft deze open laten staan. Dat verklaarde de 24-jarige bewaarder Samir de B. donderdag zelf voor de rechtbank in Haarlem.

Op de derde dag van het voorlopige getuigenverhoor rond de Schipholbrand kwam wederom het beeld naar voren dat de bewaarders in het cellencomplex ongeoefend waren en in de fatale nacht van 26 op 27 oktober tijdens de brand geen instructies kregen.

Redden

Het personeel probeerde naar eigen inzicht te redden wat er te redden viel. Het enige wat zij wisten van brandpreventie, hadden ze geleerd tijdens hun opleiding bedrijfshulpverlening (BHV). Het onderdeel brandpreventie besloeg drie uur. Door de brand kwamen in de K-vleugel elf mensen om het leven.

"Bewoners", zoals de 26-jarige bewaarder Roxana K. ze consequent noemde. "Het waren geen gedetineerden." Op die afdeling zaten 43 mensen in vreemdelingenbewaring. Voor hen gold een soepeler regime. Zo mochten zij op hun cel roken. "En ze mochten lucifers of een aansteker meenemen in hun cel"', aldus K.

Veiligheid

Bewaarders De B. en K. - in dienst bij het ministerie van Justitie - waren in de nacht van de brand als eersten in de K-vleugel en zagen rook onder cel 11 vandaan komen. De B. liet de bewoner uit zijn cel en bracht hem in veiligheid. De deur van de cel liet hij open. Roxana K. probeerde intussen samen met een andere collega zoveel mogelijk mensen uit hun cel te halen. "Ik ben doorgegaan tot ik niet meer kon, totdat ik niks meer kon zien van de rook. Ik was hysterisch toen ik moest stoppen en ik voelde me schuldig omdat er nog mensen in hun cel zaten."

Brandoefening

Beiden staan nog steeds onder behandeling van een psycholoog, maar werken wel weer in het cellencomplex. Ook zij hadden voor oktober 2005 nog nooit een brandoefening meegemaakt, net als hun twee collega's die woensdag door de rechter werden gehoord. Het was K. die van de portier de melding kreeg dat er brand was. Pas later is hun direct leidinggevende, wachtcommandant Melvin D., ingelicht. Instructies hebben zowel De B. als K. niet van hem gehad.

Verantwoordelijkheid

Volgens de vrouw heeft de bewoner van cel 11 brand gesticht in zijn cel. Ze heeft deze 23-jarige Achmed Al-J. nog onder de douche gezet die fatale nacht, omdat hij brandwonden had. Het Openbaar Ministerie houdt J. verantwoordelijk voor de brand. De man zit vast in afwachting van zijn rechtszaak.

Aansprakelijk

Het voorlopige getuigenverhoor wordt gevoerd op verzoek van letselschade-advocaat Martin de Witte namens 25 slachtoffers van de brand. Hij wil aantonen dat de overheid en wellicht nog andere partijen, zoals bijvoorbeeld de gemeente Haarlemmermeer, aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de brand en dat de overlevenden recht hebben op een schadevergoeding. De verhoren gaan medio augustus verder. Dan verschijnen onder meer iemand van de brandweer en de baas van het cellencomplex op Schiphol-Oost.