DEN HAAG - Ayaan Hirsi Ali is en blijft Nederlandse. Dat is de uitkomst van een zes weken durend getouwtrek tussen minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken) en de advocaten van het voormalige VVD-Tweede Kamerlid. Dinsdag, op de laatste dag van de termijn, concludeerde de minister dat Ayaan de naam Ali rechtmatig mocht gebruiken en dus eigenlijk nooit heeft gelogen.

De bewindsvrouw herzag daarmee haar standpunt dat haar partijgenote nooit het Nederlanderschap had verkregen. Voorwaarde was wel dat Hirsi Ali publiekelijk aangaf haar uitlatingen over leugens te betreuren, waarmee ze de minister op het verkeerde been had gezet. Ook stelt de voormalige Somalische in een verklaring begrip te hebben voor de snelle handelwijze van Verdonk vorige maand.

Compromis

Hirsi Ali zelf liet in het RTL Nieuws weten dat het een politiek compromis was. "Als ik de verklaring zou ondertekenen, dan zou het hele probleem opgelost zijn. Ik wil verder met mijn leven", zei ze vanuit de Verenigde Staten. "Als ik niet zou ondertekenen, zou de boel nog langer duren", zei Hirsi Ali.

"Het was in het belang van mijn cliënt om het document te ondertekenen, om de zaak zo snel mogelijk af te wikkelen", aldus Böhler. Juridisch gezien was de verklaring niet noodzakelijk.

Verklaring

Ingewijden stelden dat het ministerie Ayaans verklaring heeft opgesteld maar advocate Britta Böhler van Hirsi Ali ging daar niet op in. Wel zei ze dat de verklaring "niet ons idee was". Ook betwijfelt de advocate of Verdonk zonder die verklaring dinsdag het besluit zou hebben genomen over het behoud van het Nederlanderschap van haar cliënt.

Verdonk toonde zich eerder op de dag blij met de verklaring van Ayaan, die ze deels als excuus opvat. De minister zei in een reactie dat ze haar had gevraagd dat ze wilde meedelen wat ze van deze zaak vond. Een woordvoerder van Verdonk wilde niet ingaan op de vraag of Hirsi Ali de verklaring zelf heeft geschreven.

Ophef buitenland

De fracties waren dinsdag opgelucht en tevreden dat Hirsi Ali haar paspoort behoudt. De hele Tweede Kamer, op de LPF na, had de heroverweging in een fel debat op 16 mei afgedwongen. Ook het kabinet viel over Verdonk heen. Het snelle besluit zorgde ook in het buitenland voor ophef. Daar geniet de VVD-politica grote bekendheid als criticaster van de politieke islam en voorvechtster van de emancipatie van moslimvrouwen.

Spoeddebat

Woensdag volgt een spoeddebat over de affaire, aangevraagd door GroenLinks. De coalitiepartijen CDA, VVD en D66 zwakten dinsdag hun eerdere verontwaardiging af. De oppositie wil het wel stevig aanpakken want ze ziet haar gelijk bevestigd dat het eerdere besluit van Verdonk te snel en onzorgvuldig was. Ook willen ze opheldering over de bijna zestig soortgelijke gevallen van identiteitsfraude bij naturalisaties.

Excuus

Verdonk betreurt het dat Hirsi Ali haar op het verkeerde been heeft gezet. Ze is wel "blij" met de verklaring van Hirsi Ali, die ze deels als excuus opvat.

De minister ziet "met vertrouwen" het spoeddebat van woensdagavond tegemoet. Ze blijft erbij dat ze in deze zaak zorgvuldig heeft gehandeld en verwerpt het verwijt dat ze aanvankelijk te snel een besluit heeft genomen. Volgens Böhler is er in het geval van haar cliënte geen sprake van leugens en fraude omdat Ayaan bevoegd was de naam Ali te gebruiken. Een aantal mensen heeft ten onrechte verteld dat ze niet de naam Ali had mogen gebruiken, maar de naam Magan (een van de namen van haar grootvader). "Dit verklaart waarom Ayaan in het verleden heeft gezegd dat zij over haar identiteit heeft gelogen", aldus Böhler. In Somalië is het gewoon om verschillende achternamen te voeren.

Böhler zei dat zij de minister hierover al op 1 juni opheldering had verschaft. Verdonk schrijft in de brief dat ze onderbouwing daarvan wilde en vond die in getuigenverklaringen van de broer en schoonzus van Ayaan.