DEN HAAG - De behandeling van reizigers die onschuldig blijken te zijn aan het slikken van drugsbolletjes, kan niet door de beugel. Die kritiek uit de Nationale ombudsman, Alex Brenninkmeijer, dinsdag in een rapport over de manier waarop de zogeheten 100-procents-controles op luchthaven Schiphol worden uitgevoerd.

Bekijk video: Modem/ Breedband

Hij vindt bovendien dat de douane geen mensen meer mag ontkleden van wie hij vermoedt dat diegene cocaïne onder zijn kleding vervoert. Alleen de Koninklijke Marechaussee zou deze methode nog mogen toepassen, aldus de ombudsman. Daarvoor moet betrokkene eerst formeel als verdachte worden aangemerkt. Brenninkmeijer vindt dat de handelingen van de douane beperkt moeten blijven tot fouilleren.

De douane stopte begin dit jaar al met het onderzoek van de holtes in het onderlichaam nadat de ombudsman er stevige kritiek op had geuit. De ombudsman is niet bang dat door de verscherping van de regels die hij voorstelt, meer mensen als verdachten worden aangemerkt om toch tot ontkleding te kunnen overgaan. Daarvoor zijn volgens hem in de rechtspraak genoeg waarborgen ingebouwd.

Detentiecentrum

Sinds eind 2003 moeten de volledige controles van reizigers vanuit de Nederlandse Antillen, Aruba, Suriname of Venezuela mogelijke bolletjesslikkers en andere drugssmokkelaars onderscheppen. Tussen januari 2004 en april 2006 zijn 6550 reizigers als verdachte hiervan aangehouden en overgebracht naar het detentiecentrum op Schiphol-Oost.

Ruim 2000 van hen bleken echter onschuldig te zijn. "Dat is een op de drie, aan de hoge kant", aldus Brenninkmeijer. Ze zijn uren opgehouden of soms dagenlang opgesloten in een cel. Nadat reizigers hun onschuld hebben aangetoond, krijgen ze een standaardbrief van de marechaussee. Daarin staat dat hun verdenking niet is vast komen te staan en worden excuses voor het ongemak gemaakt. De marechaussee biedt vervoer aan terug naar de luchthaven. Maar in afwachting daarvan moeten mensen vaak weer terug de cel in, omdat er in het detentiecentrum geen wachtruimte is.

Ongepast

De ombudsman vindt de gang van zaken onbehoorlijk, omdat de onschuld van betrokkenen zonder twijfel is vastgesteld. Ook de standaardtekst is "ongepast". Volgens de ombudsman moet de marechaussee mensen helpen bij het doorreizen naar hun plaats van bestemming en zonodig de reiskosten vergoeden. Ook zou er op Schiphol-Oost een wachtruimte moeten komen.

Brenninkmeijer vindt dat de douane en de marechaussee beter moeten beseffen dat de 100-procents-controles emotioneel belastend kunnen zijn voor reizigers. Hij begon zijn onderzoek begin dit jaar naar aanleiding van klachten van reizigers, advocaten en belangenorganisaties.

Bodyscan

Minister Donner (Justitie) laat in een reactie weten dat er na de zomer permanent een bodyscan in het centrale gebouw van Schiphol komt te staan. Daarmee kan de marechaussee controleren of reizigers drugsbolletjes hebben geslikt. Passagiers die als verdachten zijn aangehouden, kunnen zich dan vrijwillig laten scannen om zo hun onschuld aan te tonen.

Nu staat de bodyscan in het detentiecentrum op Schiphol-Oost, waar verdachte passagiers voor nader onderzoek heen worden gebracht. Voor reizigers die later onschuldig blijken te zijn, is dat een tijdrovend gedoe.

Bijdrage

Donner bestudeert het rapport van de ombudsman nog en zal binnen twee maanden met een inhoudelijke reactie komen. Bij monde van zijn woordvoerder liet de bewindsman al wel weten dat het rapport een waardevolle bijdrage kan leveren aan het verbeteren van de 100-procents-controles.