BILTHOVEN - In Nederland is een nieuw geval van de ziekte variant Creutzfeldt-Jakob vastgesteld. Het is de tweede maal dat de menselijke variant van de gekkekoeienziekte BSE opduikt. Dat heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) donderdag bekendgemaakt. Vorig jaar overleed een 26-jarige Utrechtse vrouw als eerste Nederlander aan die ziekte.

Bekijk video: Modem/ Breedband

Aan de hand van hersenfoto's en erfelijk materiaal hebben het Nederlandse expertisecentrum bij het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam en het Europees expertisecentrum in het Schotse Edinburgh de diagnose variant Creutzfeldt-Jakob met grote waarschijnlijkheid vastgesteld. Een definitieve diagnose is pas mogelijk na analyse van hersenweefsel van de patiënt na diens overlijden.

Besmet rundvlees

De nieuwe patiënt heeft de ziekte waarschijnlijk opgelopen door het eten van besmet rundvlees. De ziekte kan ook van mens tot mens overgaan via bloedproducten en instrumenten in ziekenhuizen. Daar is bij deze patiënt echter geen sprake van, is gebleken na onderzoek van het Rotterdamse expertisecentrum en de betrokken GGD.

De ziekte kenmerkt zich door sponsachtige degeneratie van de hersenen en wordt veroorzaakt door bijzondere eiwitten (prionen).

Diagnose

Variant Creutzfeldt-Jakob is moeilijk te herkennen. Het kan jaren duren voor de diagnose kan worden gesteld. De patiënt krijgt eerst psychische problemen als angststoornissen en hallucinaties. Daarna volgen neurologische problemen zoals evenwichts- en bewegingsstoornissen. De patiënt wordt uiteindelijk dement. Het zenuwstelsel wordt aangetast waardoor de zieke veel pijn ervaart.

Artsen staan machteloos. Het enige dat ze kunnen doen is de pijn bestrijden. Patiënten sterven meestal binnen anderhalf jaar.

De kans dat de menselijke variant van de gekkekoeienziekte in Nederland zou opduiken, was niet zo groot omdat hier bij betrekkelijk weinig runderen de ziekte BSE is vastgesteld: sinds 1997 82 maal, waarvan twee dit jaar. Toch sloten artsen vorig jaar na het eerste geval al niet uit niet helemaal uit dat nog meer Nederlanders vCJD zullen krijgen.

Groot-Brittannië

De ziekte is eerder opgedoken in Groot-Brittannië, Ierland, Frankrijk, Italië, Japan, Canada en de Verenigde Staten. Er zijn in totaal 170 patiënten geweest. Van hen kwamen er ruim 150 uit Groot-Brittannië.

Het RIVM meldt dat het Nederlandse rundvlees nu veilig is, omdat sinds 2001 runderen die mogelijk besmet zijn worden getest. Sinds 1997 worden de meest risicovolle organen, hersenen en ruggemerg, bij de slacht vernietigd.

Naast de menselijke vorm van BSE kwam in Nederland al de ziekte Creutzfeldt-Jakob voor. Daar worden jaarlijks ongeveer vijftien oudere mensen het slachtoffer van.

Vier gevallen

Nederland zal mogelijk vier mensen tellen met de ziekte variant Creutzfeldt-Jakob (vCJD). Dat zegt epidemioloog Cock van Duijn van het Nederlands expertisecentrum Creutzfeldt-Jakob, dat is ondergebracht bij het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam.

De vier gevallen zijn inclusief de nieuwe patiënt bij wie de ziekte recent is vastgesteld en de 26-jarige vrouw die vorig jaar als eerste Nederlander aan de ziekte overleed. Van Duijn verwacht dat de ziekte zich bij nog twee andere mensen zal ontwikkelen. "Dat zal naar verwachting binnen nu en vijf jaar gebeuren."

Zelfde vlees

Van Duijn leidt dat af uit de hoeveelheid rundvlees die Nederland heeft geïmporteerd uit Groot-Brittannië. De vier patiënten hebben vermoedelijk van hetzelfde besmette stuk rundvlees gegeten. "Dat is in de tweede helft van de jaren negentig geïmporteerd", aldus Van Duijn. Tot twintig jaar na het eten van besmet vlees kan een mens ziek worden.

De nieuwe patiënt heeft waarschijnlijk niet hetzelfde stuk vlees gegeten als de vrouw die vorig jaar overleed. "Het nieuwe geval kwam niet geheel onverwacht", zegt de hoogleraar. "Na de eerste besmetting waren we al aan het onderzoeken hoeveel meer patiënten er zouden kunnen komen." Ze acht het niet aannemelijk dat de nieuwe patiënt de ziekte via een ander mens heeft opgelopen.

Slechts enkelen die besmet vlees hebben gegeten, zullen de menselijke variant van de gekkekoeienziekte onder de leden krijgen.

"De kans dat je echt ziek wordt, is niet zo groot", aldus Van Duijn. "Dat hangt onder meer af van de hoeveelheid vlees die je eet en de erfelijke gevoeligheid." Van een echte epidemie is volgens haar dan ook geen sprake.

/LINK
Vragen over Creutzfeldt-Jacob