DEN HAAG - PvdA en VVD willen het mogelijk maken dat ook anderen dan juristen kunnen meebeslissen in rechtszaken. Ze denken dat leken kunnen fungeren als een soort breekijzer tussen rechters, die alleen met juridische ogen naar een kwestie kijken. Ook zou het vonnissen begrijpelijker maken.

De Tweede Kamerleden Aleid Wolfsen (PvdA) en Frans Weekers (VVD) zeiden dat maandag na afloop van een hoorzitting met deskundigen over lekenrechtspraak. De twee partijen denken dit eenvoudig te kunnen regelen door enkele vereisten voor de benoeming van een rechter-plaatsvervanger te laten vallen. Het gaat hen alleen om (grotere) zaken waarin meerdere rechters moeten oordelen.

LPF

PvdA en VVD denken erover hun voorstel als amendement toe voegen aan een lopend wetsvoorstel over rechter-plaatsvervangers. Daar wordt binnenkort al over gestemd. D66 staat niet afwijzend tegenover het idee. Met de LPF erbij zou dit een meerderheid van de Tweede Kamer zijn. De LPF is sowieso warm pleitbezorger voor lekenrechtspraak en had de hoorzitting geïnitieerd.

Maar LPF-Kamerlid Joost Eerdmans vindt de oplossing van PvdA en VVD erg makkelijk. "Ik zie dit niet als een doorbraak maar als een heel kleine stap." Eerdmans is ervan overtuigd dat lekenrechtspraak mogelijk is en dat het een revolutie zou betekenen in het rechtssysteem. Nederland is het enige land in Europa waar nog geen vorm van echte lekenrechtspraak is.

Leken inzetten als rechter-plaatsvervanger is wat Eerdmans betreft te beperkt en te vrijblijvend. "Het is meer een reserverechter voor in de vakantie. Ik wil dat gewone mensen dagelijks in het rechtscircuit meedoen." De LPF'er wil dat lekenrechtspraak langzaam en zorgvuldig tot stand komt. Wolfsen en Weekers zien hun wijziging vooral als een opening die snel kan plaatsvinden.

Betrokkenheid burger

De Raad voor de Rechtspraak en de Nederlandse Vereniging voor de Rechtspraak zijn niet voor of tegen lekenrechtspraak. Maar hun voorzitters zien veel beren op de weg en wijzen erop dat het rechtssysteem ingrijpend zou moeten veranderen. Hoogleraar strafrecht Peter Tak stelt dat niet aangetoond is dat met de hulp van leken het vertrouwen van de burger in de rechtspleging omhoog zou gaan. In het buitenland is dat ook geen automatisme. Tak pleit voor meer onderzoek. Minister Piet Hein Donner (Justitie) kijkt ook al naar mogelijkheden om de betrokkenheid van burgers bij de rechtspleging te vergroten. Sinds begin dit jaar moeten vonnissen al beter worden gemotiveerd.