VUGHT - Stel, je bent 15 jaar en je komt als vluchteling naar Nederland. Dan loop je vanaf volgende week de kans terecht te komen in een voormalige legerkazerne in Vught, die is omgebouwd tot een campus. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) gaat hier alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama's) opvangen en begeleiden bij de terugkeer naar hun vaderland.

Het is de bedoeling hier op termijn in totaal 360 ama's te huisvesten. Gedurende anderhalf jaar tijd krijgen ze onderwijs en begeleiding bij hun ontwikkeling, dit allemaal met Engels als voertaal. "Het doel is de jongeren te motiveren terug te keren. Wij willen ze daarbij iets meegeven", aldus M. van Beek, programmadirecteur ama's van het COA.

Uniform

Tot vlak voor de opening is er gesteggel geweest over de invulling van een aantal regels op de campus. Zo wilde het COA de ama's verplicht een 'uniform' laten dragen en zouden de jongeren het terrein niet mogen verlaten. Op aandringen van Vluchtelingenwerk Nederland, voogdij-instelling Nidos en belangenvereniging SAMAH zijn deze regels nu versoepeld.

Maar ama's die nieuw zijn op de campus, komen terecht in de zogenoemde 'rookiegroep'. Zij wonen in leefgroepen van een man of acht, mogen het terrein niet af en hebben geen privacy. Bij goed gedrag verdienen ze punten en kunnen ze na een maand of drie doorstromen naar de seniorgroep. In deze fase, die ongeveer vijftien maanden duurt, krijgen de ama's meer privacy en bewegingsvrijheid.

Veel kritiek

De belangenorganisaties voor ama's zijn zeer kritisch over het campusmodel. "Wij zijn geen voorstander van deze grootschalige opvang", vertelt L. Lunenburg van het Nidos. "Onze voogden die het ouderlijk gezag van de ama's vertegenwoordigen, zullen hier de rechten van de jongeren goed bewaken." Ook Vluchtelingenwerk Nederland gaat de campus kritisch volgen. "Als men zich hier niet houdt aan de wettelijke regels en we daarover niet tot een oplossing kunnen komen met het COA, zullen we naar de rechter stappen", stelt beleidsmedewerker T. Wijn.

Het idee voor een campus is geboren uit het beleid van voormalig staatssecretaris van Justitie, Van Kalsbeek, die de toestroom van ama's wilde beperken. Tevens is het beleid gericht op terugkeer naar het land van herkomst. De verwachting is dat dit jaar 4800 ama's Nederland binnenkomen. Van hen krijgt 10 procent een verblijfsvergunning, de rest moet terug, aldus het COA. Volgens Vluchtelingenwerk Nederland verdwijnt bijna 80 procent hiervan 'met onbekende bestemming' ergens in Nederland.

Behalve in Vught, opent het Opvangcentrum in Deelen in januari ook de deuren van een speciaal voor ama's ingericht centrum dat onderdak biedt aan 180 jongeren. Het gaat hier om twee proefprojecten die volgend jaar worden geëvalueerd.