DEN HAAG - De vaste collecties in de Rijksmusea zijn voortaan voor Nederlanders gratis toegankelijk. Dat heeft de Tweede Kamer dinsdag besloten.

Staatssecretaris Medy van der Laan (Cultuur) had het voorstel ten stelligste afgeraden. Maar het plan van VVD, PvdA en SP kreeg voldoende steun. De enige andere fractie die voor deze motie stemde was het Kamerlid Hilbrand Nawijn.

Cultureel paspoort

PvdA, VVD en SP vonden om principiële redenen dat het cultureel erfgoed voor Nederlanders gratis te zien moet zijn. Wie het formulier voor belastingaangifte ontvangt krijgt straks tegelijk een cultureel paspoort. Met dat paspoort kan het hele gezin het museum in. Buitenlanders, die in een druk bezocht museum als het Van Gogh 80 procent van het aantal bezoekers uitmaken, moeten gewoon entree betalen.

De sector heeft ernstige twijfels geuit over de uitvoerbaarheid van het plan, dat meer bezoekers naar de musea moet lokken en de kunsttempels moet inspireren speciale tentoonstellingen te houden waarvoor wel geld mag worden gevraagd. Volgens het ministerie is het niet mogelijk het plan voor 2009 uit te voeren.

De initiatiefnemers Annette Nijs (VVD), John Leerdam (PvdA) en Fenna Vergeer (SP) wilden invoering in 2008, tegelijk met de nieuwe Kunstenplanperiode. De gratis toegang moet worden betaald uit de flexibele gelden waarover de staatssecretaris beschikt.

Niet voldoende

Het ministerie laat weten dat dat bedrag (4 tot 8 miljoen) echter bij lange na niet voldoende is om de gederfde entreekosten te dekken. Het kabinet zal het besluit van de Kamer mogelijk nog voor de zomervakantie bespreken. Van der Laan gaat daarnaast in overleg met de musea over de gevolgen van het besluit.

In een brief aan de Kamer had Van der Laan de verschillende behandeling van Nederlanders en buitenlanders bij de ingang van musea indirecte discriminatie genoemd. De bewindsvrouw wees daarbij op een uitspraak van de Europese rechter, die Italië om deze reden heeft verboden gratis toegang te verlenen tot musea.

Overheidsvoorzieningen

De uitspraak van de rechter betekent volgens Van der Laan dat toeristen uit andere lidstaten op basis van het EU-verdrag aanspraak kunnen maken op gebruik van dezelfde overheidsvoorzieningen als de inwoners van de eigen lidstaat. Bijna de helft van de bezoekers van de rijksmusea (45 procent) komt uit het buitenland.

De directeur van de Vereniging van Rijksgesubsidieerde Musea, Herma Hofmeijer, is boos. "Het is niet fraai. Hier zit de sector niet op te wachten. Die is om veel redenen en met verschillende argumenten tegen en zal zich niet zonder slag of stoot overgeven. Ik heb begrepen dat de staatssecretaris zich in het kabinet gaat beraden en dat er dan twee dingen kunnen gebeuren. De motie wordt terzijde gelegd of de regering laat onderzoek doen naar de mogelijkheden en bezwaren van gratis openstelling. Het eerste is natuurlijk het mooiste, maar de vraag is af de staatssecretaris dat aandurft."