DEN HAAG - Woensdagavond om drie minuten over half acht is het zo ver. Dan maakt VVD-voorzitter Jan van Zanen in het Amsterdamse Okura Hotel bekend wie de lijsttrekkersverkiezing bij zijn partij heeft gewonnen, Rita Verdonk, Mark Rutte of (maar dat verwacht helemaal niemand) Jelleke Veenendaal. Tv-kijkend Nederland kan er via zowel RTL als NOS live getuige van zijn.

De bijeenkomst vormt het sluitstuk van een voor Nederlandse begrippen buitengewoon felle campagne. Vooral de teams van Rutte en Verdonk lieten weinig middelen onbenut om hun opponent in een kwaad daglicht te stellen. Toch denkt fractievoorzitter Willibrord van Beek dat in de eenheid in de partij niet te lijden heeft gehad onder de verkiezingsstrijd.

Debatten

"Er zijn forse debatten gevoerd, maar er is wel fatsoenlijk met elkaar omgegaan", aldus Van Beek dinsdag. "Het was een sportief gevecht. En als straks de winnaar bekend is, dan verwacht ik dat iedereen de rijen sluit en dat we full speed richting Tweede Kamerverkiezingen gaan. We moeten niet met elkáár in discussie, maar met onze politieke tegenstanders."

De VVD is niet bang dat de uitslag van de lijsttrekkersverkiezing voortijdig uitlekt. Het tellen van de stemmen is uitbesteed aan externe bureaus, onder toeziend oog van notarissen. Niemand in de partij is daarbij betrokken.

Op basis van opiniepeilingen lijkt Verdonk de beste kans te maken. Voor de VVD-top zou haar overwinning even slikken betekenen, want vrijwel alle partijprominenten steunden de afgelopen weken (al dan niet openlijk) de kandidatuur van Rutte.

Tweedracht

Toch voorziet Van Beek geen tweedracht als Verdonk wint. Volgens hem is de populariteit van Rutte bij het partijkader deels het gevolg van de "ongelijke start" die de kandidaten maakten. Aanvankelijk was Rutte de enige gegadigde voor het lijsttrekkerschap. Verdonk stelde zich pas op de valreep verkiesbaar.

"Op dat moment hadden veel mensen hun positie al ingenomen", zegt Van Beek. "Maar bij niemand is de voorkeur zo absoluut dat dat tot problemen moet leiden."

Campagne

De VVD-fractieleider geeft toe dat de campagne in zijn partij niet helemaal vlekkeloos is verlopen. "Maar dat kwam vooral doordat er vanaf de rand van het speelveld soms dingen werden geroepen." Van Beek doelt op beschuldigingen uit het team van Verdonk. Dat nam vorige week het woord fraude in de mond toen bleek dat de VVD-afdeling Den Haag tegen de regels in adresgegevens van leden aan Rutte-aanhangers had doorgespeeld.

Van Beek: "Als ik zoiets hoor, dan denkt ik: ho ho. Er is gewoon een foutje gemaakt door een afdelingsvoorzitter. Dat kan gebeuren. We zijn grotendeels een amateurorganisatie. Van dit soort dingen leren we voor de toekomst."

Aangenaam verrast is Van Beek door de enorme golf van publiciteit die de verkiezingscampagne de VVD heeft opgeleverd. "Dat hadden we absoluut niet verwacht toen we deze procedure een paar jaar geleden afspraken. We meenden toen dat de verkiezing vooral een interne aangelegenheid zou worden. De aandacht voor de campagne is gewoon gigantisch geweest. Dat hebben wij allemaal niet bedacht. Maar je zult ons niet horen klagen."