DEN HAAG - VVD-minister Rita Verdonk voor Vreemdelingenzaken is dinsdag in een spoeddebat in de Tweede Kamer over haar partijgenote Ayaan Hirsi Ali zwaar onder vuur komen te liggen. Ze had grote moeite om de Kamer te overtuigen van haar optreden in deze kwestie. Mogelijk zal de Kamer haar dwingen op haar schreden terug te komen.

Verdonk liet maandagavond weten dat Hirsi Ali niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt, omdat ze bij het aanvragen van een paspoort in 1997 gelogen heeft over haar personalia. Verdonk stelt dat een arrest van de Hoge Raad haar geen andere mogelijkheid biedt dan tot deze conclusie te komen.

Uitzondering maken

Maar de Kamer heeft grote twijfels bij dit verhaal. Volgens de fractieleiders Maxime Verhagen (CDA), Wouter Bos (PvdA), Lousewies van der Laan (D66) en Femke Halsema (GroenLinks) biedt het arrest van de Hoge Raad wel degelijk mogelijkheden om uitzonderingen te maken. Een felle woordenwisseling hierover met Verdonk leverde geen duidelijkheid op.

Motie

D66 overweegt met een motie te komen waarin Verdonk wordt gevraagd haar besluit over Hirsi Ali terug te draaien. Of regeringsfractie CDA die steunt was dinsdag rond 22.00 uur nog niet duidelijk. Delen van de VVD-fractie zouden de motie wel willen steunen.

Veel VVD'ers, onder wie vicepremier Gerrit Zalm, toonden zich dinsdag woedend over de opstelling van Verdonk. De minister, die met staatssecretaris Mark Rutte van Onderwijs verwikkeld is in een felle strijd om het lijsttrekkerschap van de VVD, opereerde in de kwestie-Hirsi Ali met een voor Den Haag ongebruikelijke voortvarendheid. Al binnen twee dagen beantwoordde zij Kamervragen over het onderwerp, terwijl daarvoor een termijn van zes weken staat.

"Als de immigratiedienst IND altijd met deze snelheid werkt, hebben we binnenkort geen achterstanden meer", merkte Zalm sarcastisch op. VVD-kamerlid Bibi de Vries ging nog verder. Ze zei dat als Hirsi Ali, die al jaren beveiligd moet worden tegen aanslagen, iets overkomt "mensen binnen de VVD bloed aan hun handen hebben".

Zembla

De nationaliteit van Hirsi Ali werd vorige week donderdag onverwacht nieuws toen de tv-rubriek Zembla er een uitzending aan wijdde. Hoewel Hirsi Ali al jaren terug in diverse interviews en publicaties had laten weten dat ze in de jaren '90 bij haar komst naar Nederland een deels verzonnen verhaal heeft verteld, groeide de zaak opeens uit tot een rel.

Verdonk verklaarde dinsdag in het Kamerdebat dat ze tot aan de Zembla-uitzending niet precies op de hoogte was van de leugens van Hirsi Ali over haar vluchtverhaal. Die mededeling wekte veel ongeloof bij de Kamer.

Kamerlidmaatschap

Hirsi Ali maakte dinsdag bekend haar Kamerlidmaatschap met onmiddellijke ingang neer te leggen. De mededeling van Verdonk dat ze niet de Nederlandse nationaliteit heeft, was daarvoor de aanleiding. Hirsi Ali had anders pas in september de Kamer willen verlaten. Zij vertrekt dan uit Nederland, omdat ze een functie bij een Amerikaanse conservatieve denktank heeft aanvaard.

Leugen Hirsi Ali

Volgens schrijver Leon de Winter was Minister Verdonk wel eerder op de hoogte van het feit dat Ayaan Hirsi Ali had gelogen bij haar asielaanvraag en vervolgens bij haar naturalisatie. Hij zei dat dinsdag in het tv-programma NOVA in reactie op beweringen van de minister in het spoeddebat dat zij daar pas eind vorige week vanaf wist.

De Winter verwees naar een telefoongesprek dat Hirsi Ali enige tijd geleden bij hem thuis voerde met Verdonk over de scholiere Taïda Pasic. Hij stond daarnaast. Hirsi Ali probeerde het voor de scholiere op te nemen en zei dat zij ook had gelogen. Daarop had de bewindsvrouw geantwoord dat zij haar ook had uitgezet, als zij destijds minister was geweest.

Verdonk zei in het spoeddebat echter dat zij in algemene zin daarover iets tegen Hirsi Ali had gezegd. "Als jij ook over je asielverhaal had gelogen, had ik je ook uitgezet".

Verdonk onderstreepte dinsdag dat Hirsi Ali ondanks het feit dat ze geen Nederlandse is, hier toch gewoon kan blijven. Zij heeft een status als vluchtelinge. Die raakt ze door haar onwaarheden over haar verleden niet kwijt. Premier Balkenende liet dinsdag weten dat de beveiliging van Hirsi Ali ook gewoon in stand blijft.