AMSTERDAM - Er is veel kritiek op de wijze waarop minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken) omgaat met Ayaan Hirsi Ali. VVD-Europarlementslid Jeanine Hennis-Plasschaert vindt het optreden van de VVD-minister "walgelijk". "De kilte waarmee de hele VVD-top de zaak Ayaan Hirsi Ali behandelt is onwaarschijnlijk", aldus het parlementslid in een reactie.

Ze meent dat Nederland zich internationaal belachelijk maakt door Ayaan Hirsi Ali zo te behandelen. Die heeft volgens haar veel betekend voor het publieke debat. "Natuurlijk, regels zijn er om te worden toegepast. Tegelijkertijd ligt het voor de hand om verder te kijken dan je neus lang is. Is het niet Ayaan die al drie jaar een onmogelijk leven leidt? Is het niet Ayaan die onlangs te horen heeft gekregen dat zij haar huis moet verlaten omdat haar buren geen zin in haar hebben?"

Furieus

VVD-Tweede Kamerlid Bibi de Vries reageerde furieus. "Ik ben razend op Rita Verdonk dat ze Hirsi Ali opjaagt als aangeschoten wild. Als er ook maar iets gebeurt met Hirsi Ali zijn er mensen binnen de VVD die bloed aan hun handen hebben."

Haar fractiegenoot Charlie Aptroot vond De Vries te ver gaan met haar uitlating. "Het is een schandalige opmerking. Minister Verdonk doet niet anders dan op uiterst consequente manier de wet uitvoeren."

Verbijsterd

VVD-prominent Geert Dales, burgemeester van Leeuwarden en opsteller van het beginselprogramma van de partij, toonde zich dinsdag in het NOS Journaal "verbijsterd" dat na jaren deze zaak zo opgespeeld wordt. Hij wees erop dat Hirsi Ali al jarenlang beveiligd wordt en in haar vrijheid van meningsuiting beperkt wordt. Volgens hem kan Hirsi Ali dit allemaal niet aangedaan worden. "Er zijn grenzen."

Opportunistisch

Tweede Kamerlid Geert Wilders van de Groep Wilders vindt het "schandalig opportunistisch" hoe de VVD omgaat met Hirsi Ali. Volgens de ex-VVD'er is het "buiten alle perken" dat Verdonk eerst zegt dat Hirsi Ali niets te vrezen heeft, vervolgens toch een onderzoek instelt en nu meldt dat ze geen Nederlandse nationaliteit heeft.

Wilders is ervan overtuigd dat Verdonk "dit dossier misbruikt" voor de lijsttrekkersverkiezing die binnen de partij gaande is en waarbij de VVD-minister kandidaat is. Ook VVD-vicepremier Gerrit Zalm en partijvoorzitter Jan van Zanen hebben een kwalijke rol gespeeld, aldus Wilders. "Ayaan verdient beter."

Wilders eist dat ondanks de perikelen rond Hirsi Ali haar beveiliging optimaal blijft zolang ze in Nederland is.

Opheldering

Fractieleider Maxime Verhagen van het CDA wil opheldering van Verdonk. Verhagen vindt het "vreemd" dat de minister zo'n haast heeft gemaakt bij het beantwoorden van schriftelijke Kamervragen over Hirsi Ali.

"Vrijdag zei Verdonk nog dat Hirsi Ali niets te vrezen had, een dag later moest er een onderzoek komen en maandag zegt Verdonk dat Hirsi Ali waarschijnlijk geen Nederlander is." De snelheid waarmee ze dat concludeert is volgens Verhagen verbazingwekkend, "zeker als het gaat om iemand die met doodsbedreiging te maken heeft".

Aangifte

Rechtsfilosoof Afshin Ellian overweegt aangifte te doen tegen Verdonk, Hilbrand Nawijn (voormalig minister Vreemdelingenzaken), en andere politici, omdat zij wisten dat Hirsi Ali tijdens haar naturalisatie in de jaren '90 niet de waarheid gesproken heeft.

Op het moment is er nog geen sprake van een aangifte, maar die "intentie zou in de loop van de dag kunnen ontstaan", aldus Ellian. Volgens hem hebben de bewindslieden opzettelijk nagelaten uitvoering te geven aan bepalingen in de grondwet, door Hirsi Ali in de Tweede Kamer plaats te laten nemen.

Parlementaire crisis

Ellian was verder niet te spreken over het onderzoek waar Verdonk op baseert dat Hirsi Ali eigenlijk het Nederlanderschap niet mag bezitten. "Hoe kan dat nu binnen 24 uur zorgvuldig onderzocht zijn", vraagt hij zich af. Ellian noemt het "uniek in de Nederlandse geschiedenis dat een Kamerlid op deze wijze door een minister de politiek uit wordt gezet". Volgens hem dreigt een parlementaire crisis.

Directeur Patrick van Schie van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD, vindt dat Verdonk zich heeft gediskwalificeerd voor het lijsttrekkerschap van de VVD. Hij noemde haar handelen in de kwestie "schandalig".

Menselijke maat

Volgens Wethouder Aboutaleb van Amsterdam is "de menselijke maat zoek." Hirsi Ali is het slachtoffer van een verkrampte poging juridische correctheid toe te passen door de minister van Vreemdelingenzaken."

"Dit handelen geeft een zeer wrange en nare bijsmaak", aldus Aboutaleb, die namens het hele college van burgemeester en wethouders van Amsterdam sprak. "Hirsi Ali is Nederlandse in alles wat ze doet, ze is hier gevormd en geworden wie ze nu is."

Spoeddebat

GroenLinks heeft dinsdag een spoeddebat aangevraagd over de perikelen rondom Hirsi Ali. Als de aanvraag voldoende steun krijgt, zal het debat dinsdag aan het eind van de middag plaatsvinden. GroenLinks-Kamerlid Halsema wil minister Verdonk over de kwestie aan de tand voelen.