DEN HAAG - Een conflict tussen het ministerie van Justitie en de justitiële jeugdinrichting Den Engh is tot een uitbarsting gekomen. Het boegbeeld van Den Engh, directeur A. Jonker, is van zijn post gehaald en overgeplaatst naar het ministerie van Justitie. Vier andere leidinggevenden zijn in zijn kielzog ook vertrokken.

Jonker, die zijn functie als directeur van Den Engh behoudt, is door minister Donner (Justitie) naar Den Haag geroepen om tijdelijk adviseur te worden van de hoofddirecteur van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Bij Den Engh is maandag een interim-directeur aangesteld. Het ministerie wil niet op de zaak ingaan, omdat het om personeelszaken gaat.

De rijksinrichting, met vestigingen in Den Dolder en Ossendrecht, is gespecialiseerd in de behandeling van zwakbegaafde ernstig gedragsgestoorde en criminele jongeren. Over de effectiviteit van de daarbij gebruikte heropvoedingsmethode (sociogroepsstrategie) lopen de meningen nogal uiteen. Jonker, die er ook in zijn proefschrift over schreef (Niet opsluiten maar opvoeden), verdedigt zijn aanpak al jaren hartstochtelijk en wijst er daarbij op dat die beter werkt dan behandelingen in andere jeugdinrichtingen.

Terugval

Half november vorig jaar stelde Den Engh dat minder dan 9 procent van de betrokken jongens na een jaar weer in zijn oude criminele gedrag vervalt, terwijl dat bij de traditionele inrichtingen 38 procent is.

Het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie had eerder gesteld dat de resultaten van de sgs-methode niet afwijken van de gebruikelijke methoden elders.

Donner

Eind november vorig jaar liet Donner onder druk van de Tweede Kamer weten dat Den Engh voorlopig mag doorgaan met de methode, maar dat hij wel zou bekijken welke verbeteringen nodig zijn.

Volgens de commissie van toezicht van Den Engh wordt de inrichting echter nog altijd door het ministerie van Justitie belemmerd in haar aanpak. De regels zijn verder aangescherpt en het departement heeft de druk op de inrichting daarmee zo opgevoerd dat de belangen van de jongeren worden geschaad, stelt de commissie.

Coup

Het besluit om Jonker over te plaatsen, heeft "alle schijn van een coup", zei commissielid E. van der Schraaf in een reactie. Ze benadrukte wel dat het ministerie maandag heeft gezegd de behandelmethode van Den Engh te zullen handhaven. "En dat is waar het ons om gaat", zei Van der Schraaf.

De commissie heeft Tweede Kamerleden er ook op gewezen dat een ex-medewerker van Den Engh onlangs een hoge functie heeft gekregen bij het ministerie, nadat hij zich tijdens het werk schuldig had gemaakt aan mishandeling van jongens en gedwongen moest vertrekken.

De commissie vindt dat zeer vreemd, te meer omdat de ex-medewerker verantwoordelijk is geweest voor de "lastercampagne in de pers tegen Den Engh", wat tot enkele onderzoeken leidde.

Opheldering

De vaste Kamercommissie voor Justitie heeft Donner naar aanleiding van de noodkreet van de toezichtscommissie om opheldering gevraagd over de recente ontwikkelingen bij de inrichting. CDA-Kamerlid Cörüz benadrukte dat hij als volksvertegenwoordiger niet gaat over het personeelsbeleid van Den Engh. Wel zei hij dat hij ervan uitgaat dat de sgs-methode gehandhaafd blijft. "Daar blijven we voorstander van. Deze jongeren hebben de Spartaanse aanpak nodig", zei Cörüz.

In opspraak

In 2004 raakte Den Engh in opspraak na berichten over mogelijke misstanden bij de inrichting. Van grote wantoestanden is volgens Donner niets gebleken. Wel concludeerde de Inspectie Jeugdzorg na onderzoek dat personeelsleden bij het terughalen van ontsnapte jongens onaanvaardbare risico's liepen, omdat de leiding de wettelijke regels te ruim interpreteerde. Ook had Den Engh niet alle ontsnappingen en geweldsincidenten tegen medewerkers aan DJI gemeld.

De vakbond Abvakabo FNV riep Donner vervolgens op in te grijpen bij Den Engh, omdat daar sprake is van een "verstikkend werkklimaat, een afrekencultuur en het structureel overtreden van regels". Ook wees de vakbond erop dat kritiek op de directie of de methodiek niet wordt getolereerd.