WASHINGTON/DEN HAAG - De ontwikkeling van de Joint Strike Fighter (JSF) ligt 23 maanden achter op het schema en pakt 30 procent duurder uit dan oorspronkelijk geraamd. Dit bleek vrijdag uit een rapport van de Government Accountability Office (GAO), een soort Algemene Rekenkamer van het Amerikaanse Congres.

Volgens een woordvoerster van het ministerie van Defensie in Den Haag zijn de conclusies niet nieuw. Ze bevestigen bevindingen die een jaar geleden al door de GAO werden gedaan. Staatssecretaris Van der Knaap heeft de Tweede Kamer daar toen al van op de hoogte gesteld, aldus de woordvoerster. Ze zei zaterdag dat het JSF-programma goed op schema ligt op basis van de bijgestelde planning. De Nederlandse regering moet voor het eind van het jaar een besluit nemen over de aanschaf van de JSF voor de Nederlandse luchtmacht, als vervanger van de F16-gevechtsvliegtuigen.

Patroon

Het GAO ontdekte een patroon van "te laat, te duur" bij nieuwe Amerikaanse wapenprogramma's. Het Future Combat System, een groep van bemande en onbemande legervoertuigen die in een netwerk moet samenwerken, loopt vier jaar achter en kost 48 procent meer dan gepland. De Global Hawk, een onbemand spionagevliegtuig, bracht het zelfs op een kostenoverschrijding van 166 procent.

Bij de 23 onderzochte nieuwe wapenprogramma's constateerde het GAO een kostenoverschrijding van in totaal naar schatting 23 miljard dollar en een gemiddelde vertraging van twee jaar. Het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, wil in de periode 2005-2009 1,3 biljoen dollar besteden aan nieuw wapentuig.

Opheldering

PvdA, SP en GroenLinks willen opheldering van staatssecretaris Van der Knaap (Defensie) over de JSF, nu de Amerikaanse Rekenkamer heeft gerapporteerd dat de ontwikkeling van het gevechtsvliegtuig 23 maanden achter ligt op schema en 30 procent duurder uitpakt dan geraamd.

SP-Kamerlid Van Velzen wil komende week in het vragenuurtje bepleiten dat in deze kabinetsperiode nog geen beslissing wordt genomen over de aanschaf van de JSF, dat de Nederlandse F16's zou moeten vervangen. Eigenlijk voelt de SP er meer voor de F16's van onze luchtmacht te moderniseren, zodat de aanschaf van de JSF niet nodig is. Voor PvdA-Kamerlid Timmermans komt het niet als een verrassing dat de Rekenkamer van het Amerikaanse congres nu met een rapport komt dat de JSF achter ligt op schema. Hij pleit ervoor om "geen onomkeerbare stappen te zetten.

Korting

De Nederlandse regering sloot een overeenkomst rond de JSF, onder meer over de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven bij de bouw. Doordat Nederland geld steekt in de ontwikkeling kan het de JSF-toestellen met korting aanschaffen. Timmermans wil dat deze zogeheten 'busines case' helemaal opnieuw wordt bezien. Er moet dus een nieuwe rapportage komen over wat het de belastingbetaler gaat kosten, wat het betekent voor Defensie en wat het voor gevolgen heeft voor het bedrijfsleven.

GroenLinks was tegen deze 'business case' en heeft steeds gewaarschuwd voor kostenoverschrijdingen. Volgens GroenLinks kan de opvolger van de F16 beter gewoon "van de plank worden gekocht, als de F16 echt op is".