AMSTERDAM - De celstraffen die het Openbaar Ministerie dinsdag heeft geëist tegen de voormalige top van Ahold zijn voor Nederlandse begrippen hoog. Oud-topman Cees van der Hoeven en zijn financieel directeur Michiel Meurs hoorden in de rechtbank in Amsterdam twintig maanden, waarvan zes voorwaardelijk, eisen voor hun rol in de boekhoudfraude bij het supermarktconcern.

De voormalige bestuurder Jan Andreae en oud-commissaris Roland Fahlin moeten volgens de openbaar aanklagers een jaar cel waarvan respectievelijk zes en negen maanden voorwaardelijk uitzitten. Officier van justitie Hendrik-Jan Biemond erkende dat zijn strafeisen fors zijn, maar noemde deze passend gezien de ernst van de misstappen van de topbestuurders. Maandenlange celstraffen voor witte-boordencriminaliteit worden in Nederland alleen in uitzonderlijke gevallen geëist, zoals onlangs in de Clickfondszaak.

Onbegrip

De verdachten reageerden dan ook met onbegrip op de strafmaat die justitie voorstelt. Van der Hoeven sprak van een grote discrepantie tussen de bewijsvoering en de eis. Zijn advocaat Micha Wladimiroff noemde de gevraagde straf van ruim een jaar onvoorwaardelijk "een schrikeis". Een collega-raadsman, Aldo Verbruggen, omschreef de eis als weinig chic. "Je hoort reeël te eisen."

Uit de onderbouwing van het Openbaar Ministerie (OM) kwam de financiële man Meurs naar voren als de belangrijkste verantwoordelijke voor de omzetfraude bij Ahold: "Hij gaat op pad om control letters en side letters te regelen.

Hij weet eigenlijk wel dat hij op alle fronten fout heeft gehandeld." Zijn baas Van der Hoeven wordt door justitie eveneens hard aangepakt omdat hij als topman eindverantwoordelijk was voor de gang van zaken bij Ahold.

Consolidatie

De boekhoudfraude draait om de consolidatie door Ahold van gezamenlijke dochterbedrijven in Europa en Zuid-Amerika. Om de inkomsten van deze bedrijven volledig bij de eigen omzet te kunnen rekenen, claimde het supermarktconcern zeggenschap bij deze halfdochters.

De andere aandeelhouders in deze supermarktketens waren het hiermee oneens. Daarom werd de macht van Ahold weer ontkend in geheime afspraken, zogenoemde side letters, die de Nederlanders achterhielden voor hun accountant.

Officier van justitie Biemond noemde het onvoorstelbaar dat de bewierrookte raad van bestuur op deze schimmige wijze zaken deed. "We konden onze ogen niet geloven toen we drie jaar geleden het dossier onder ogen kregen.

De voormalige top heeft niet integer en strafbaar gehandeld." Er heerste volgens de aanklager vanaf de jaren negentig bij het Zaanse supermarktconcern een cultuur waarbinnen groei de maatstaf was.

Alles wat deze groei in de weg stond, werd weggeredeneerd. "Dit gebrek aan integriteit in de top van Ahold is de kern van deze rechtszaak", constateerde Biemond.

Vertrouwen

Door de fraude bij Ahold is "het vertrouwen in het Nederlandse bedrijfsleven ongekend ernstig geschonden", constateerde de openbaar aanklager. "De fraude die hier aan de orde is gesteld raakt het hart van de onderneming, namelijk het vertrouwen in het bestuur en de commissarissen. De kennelijke nonchalance waarmee verdachten belangrijke beslissingen dachten te kunnen afdoen, getuigt van minachting voor het jaarrekeningenrecht."

Raadsman Jan Sjöcrona omschreef de strafeisen die justitie aan de misstappen verbindt als "geharnast" en sprak van een eenzijdige uiteenzetting van de feiten. "Het OM excelleert in het oplepelen van negatieve argumenten en vergeet de positieve kanten van het verhaal", aldus de advocaat van ex-bestuurder Andreae en de gewezen commissaris Fahlin. Hij sprak van "scoringsdrift".

Passend

Justitie noemde onvoorwaardelijke gevangenisstraffen tegen de vier verdachten passend en geboden. Aanklager Biemond stelde dat de fraudezaak verder reikt dan de Nederlandse grens, omdat Ahold ook een beursnotering heeft in New York.

In overleg met de Amerikaanse justitie is na het opduiken van de fraude besloten dat het OM in Nederland vervolging instelt. Biemond kon echter niet nalaten te refereren aan de strafeisen die de bestuurders in de Verenigde Staten hadden kunnen krijgen: dertig jaar celstraf.