DEN HAAG - Het marinefregat hr.ms. Tjerk Hiddes was een broedplaats van wangedrag in de vorm van aanranding, verkrachting, druggebruik, drankmisbruik en machtsmisbruik. Dat beeld althans komt naar voren in het verhaal van een 20-jarige vrouwelijke matroos die ruim een jaar op de Tjerk Hiddes werkte, onder meer tijdens de operatie Enduring Freedom, de internationale strijd tegen het terrorisme.

Afgelopen dinsdag werd bekend dat staatssecretaris Van der Knaap van Defensie een onafhankelijke onderzoekscommissie onder leiding van commissaris van de koningin in Utrecht, Boele Staal, instelt voor onderzoek naar seksueel intimidatie bij Defensie. Directe aanleiding was, zo gaf Defensie toe, een "recente melding" van ernstige wangedrag.

Ernstig

Hoe ernstig die melding was, blijkt uit het aprilnummer van het maandblad Oplinie van de vakbond AFMP. Oplinie schreef het verhaal op van de vrouw die werd lastigevallen, aangerand, geïntimideerd en uiteindelijk ontslagen. Pas daarna meldde ze zich met haar ervaringen bij de vakbond, die het ontslag inmiddels heeft aangevochten.

Anja

De vrouw - in Oplinie heeft ze het pseudoniem Anja - begon in januari 2004 op 18-jarige leeftijd met haar vakopleiding op de Tjerk Hiddes. Al snel kreeg ze te maken met seksueel getinte opmerkingen van mannelijke collega's. Erger was het dat de mannen het kennelijk heel normaal vonden om geregeld, met een man of vijftien, de slaapvertrekken van de vrouwen binnen te dringen. De mannen kropen dan bij de vrouwen in bed en betastten ze. Anja probeert zich te onttrekken aan deze 'geintjes'.

Enduring Freedom

Anja merkt verder al snel dat de seksuele losbandigheid op het schip wijdverspreid is. Seks onder de ongeveer 180 manschappen lijkt de normaalste zaak van de wereld. In september 2004 vertrekt de Tjerk Hiddes vanuit thuishaven Den Helder naar de wateren rond het Arabisch schiereiland om mee te doen aan de internationale jacht op terroristen, de operatie Enduring Freedom.

Op die vier maanden durende reis lopen de zaken pas echt uit de hand. De vrouwen kunnen nergens heen en de commandant van het schip grijpt volgens het verhaal van Anja niet in.

Drugs

In Oplinie vertelt Anja over een vrouw die tijdens verblijf van de Tjerk Hiddes in een haven dronken werd en door een korporaal naar haar kamer werd gebracht. De korporaal verkrachtte de vrouw toen zij in slaap gevalllen was, aldus Anja. Tijdens verblijf in havens werd er door de bemanning ook drugs gebruikt.

Verkrachtingen

Veel vrouwen deden geen aangifte van de aanrandingen en verkrachtingen uit vrees dat hun zogeheten takenboek dan niet zou worden afgetekend. Naar eigen zeggen deed Anja uiteindelijk aangifte van aanranding door een matroos; haar takenboek werd daarop niet afgetekend.

Bij terugkomst in Den Helder doet Anja haar verhaal bij de vertrouwenspersoon, daarna doet ze aangifte bij de marechaussee. Als Anja zich weer meldt op de Tjerk Hiddes, blijkt iedereen van haar aangifte te weten, haar leven aan boord wordt een hel.

Melding

Ze trekt daarop haar aangifte in en verandert die in een 'melding'. Haar collega's op het schip keren zich desalniettemin tegen haar en de commandant van het schip doet volgens Anja niets.

Geintjes

In Oplinie zegt ze daarover: "Ik ben meerdere malen bij de commandant geweest om te vertellen wat er met mij en anderen gebeurde. Hij heeft nergens op ingegrepen en deed het af met 'het zijn geintjes van de jongens'. Als je een gewone baan hebt en dit soort dingen gebeuren dan, kan je nog naar huis. Ik kon helemaal nergens heen en moest iedere dag opnieuw 'vechten' tegen de cultuur op de Tjerk Hiddes."