Commando's betrokken bij incidenten Kandahar

DEN HAAG - In januari en februari van dit jaar hebben vijf incidenten plaatsgevonden in de omgeving van Kandahar in het zuiden van Afghanistan waarbij Nederlandse special forces waren betrokken. Dat heeft minister Kamp (Defensie) de Tweede Kamer dinsdag gemeld in het vragenuurtje.

In totaal 21 Afghanen werden na die incidenten gearresteerd door de Amerikanen of door de Afghaanse autoriteiten. Een Afghaan kwam om bij een vuurgevecht. Waarschijnlijk twaalf Afghanen zitten nog vast in Amerikaanse gevangenis op de luchtmachtbasis bij Bagram.

De PvdA had Kamp naar de Kamer geroepen na publicaties dit weekeinde in NRC Handelsblad. Volgens de minister kon hij nu pas openheid van zaken geven omdat de missie van de special forces (commando's en mariniers) en helikopterdetachement in Kandahar sinds vorige week woensdag is afgerond.

Kamp noemde het niet zinvol om de gevangenen die door Nederlands toedoen in Bagram terechtkomen specifiek te volgen. Maar een ruime Kamermeerderheid is het daar niet mee eens en wil dat Nederland alsnog navraag gaat doen naar het lot van de gevangenen in Bagram.

Medeplichtig

PvdA, GroenLinks en SP vrezen dat Nederland medeplichtig wordt aan schendingen van de Geneefse Conventies als in Bagram gevangenen gemarteld worden. Kamp antwoordde daarop dat het kabinet steeds bij de Amerikanen aandringt op naleving van het humanitair oorlogsrecht, maar dat Nederland geen "grip" op de situatie heeft.

Volgens het overzicht van Kamp zijn twaalf Afghanen uiteindelijk in een Amerikaanse gevangenis beland, van wie zeker zeven in Bagram. De New York Times noemde deze gevangenis onlangs een "nieuw Guantánamo Bay". In het complex zitten vijfhonderd gevangenen zonder aanklacht en zonder contact met een advocaat. Volgens de krant zijn de omstandigheden in Bagram nog beroerder dan in Guantánamo. Er zijn berichten over martelingen.

Kamp hield de Kamerleden dinsdag voor dat het internationale Rode Kruis toegang heeft tot de gevangenis in Bagram. De arrestanten die met hulp van de Nederlandse special forces in handen vielen van de Amerikaanse of Afghaanse autoriteiten, hadden volgens Kamp allemaal iets slechts in de zin. Ze werden aangehouden met wapens, granaatwerpers, verbindingsapparatuur of met grote hoeveelheden marihuana of vloeibare opium.

Tip de redactie