DEN HAAG - De Congolees Thomas Lubanga Dyilo, die als eerste van oorlogsmisdaden verdachte van het Internationaal Strafhof (ICC) is opgesloten in Scheveningen, wordt maandag om 16.00 uur voorgeleid. Dit heeft ICC-griffier Bruno Cathala zaterdagmiddag bekendgemaakt tijdens een persconferentie.

Bekijk video: Modem/ Breedband

Volgens de Franse jurist is Lubanga vrijdag even voor middernacht aangekomen in het ICC-cellencomplex in Scheveningen. De Congolees is daar onderzocht door twee artsen. Ook werden Lubanga zijn rechten voorgelezen. Lubanga was vrijdagochtend omstreeks 05.30 uur met een Frans militair toestel vertrokken uit de Democratische Republiek Congo.

Kindsoldaten

Lubanga is aangeklaagd voor het ronselen van kindsoldaten. Dat blijkt uit het arrestatiebevel dat het ICC vrijdag heeft gepubliceerd. De aanklacht heeft betrekking op de periode van juli 2002 tot eind 2003. Lubanga was in die tijd voorzitter van de Unie van de Congolese Patriotten (UPC) en opperbevelhebber van de militaire tak van de UPC, de Patriottische Krachten voor Bevrijding van Congo (FPLC).

Volgens het arrestatiebevel hebben de FPLC in de regio Ituri kinderen van minder dan vijftien jaar geronseld, in kampen opgeleid en ingezet bij gevechtshandelingen. Dat is een oorlogsmisdaad volgens het Statuut van Rome, het oprichtingsverdrag van het Strafhof.

De FPLC hielden er volgens het arrestatiebevel tal van kampen op na om kinderen een militaire training te geven: Bule, Centrale, Mandro, Rwampara, Bogoro, Sota en Irumu. Ook werd een soort 'dienstplicht' ingevoerd voor kinderen in door de FPLC beheerst gebied. Die kinderen werden vervolgens bij diverse gevechtshandelingen ingezet die in het arrestatiebevel met plaats en tijdstip worden genoemd.

Uit het arrestatiebevel blijkt dat ICC-hoofdaanklager Luis Moreno Ocampo al op 13 januari om de uitvaardiging van een arrestatiebevel heeft gevraagd. Volgens het document is Lubanga op 29 september 1960 geboren in Jiba in het Oost-Congolese district Ituri. Hij is getrouwd en vader van zes kinderen.

Rechters

De historische eerste voorgeleiding maandag zal worden geleid door de Franse ICC-rechter Claude Jorda, een voormalig president van het Joegoslavië-Tribunaal. Hij zal worden bijgestaan door zijn twee collega-rechters in de kamer van vooronderzoek in de RDC-zaak, de Ghanese Akua Kuenyehia en de Braziliaanse Sylvia Steiner.

Het wordt de eerste inhoudelijke openbare zitting van het ICC, dat formeel sinds 1 juli 2002 bestaat. Tot nu toe zijn er alleen openbare zittingen geweest waarbij het ICC met de installatie van zijn eigen organen bezig was, zoals bij de eedaflegging van de rechters in de Ridderzaal en van de hoofdaanklager in het Vredespaleis in 2003. Daarnaast zijn er voorbereidende inhoudelijke zittingen achter gesloten deuren geweest bij de kamer van vooronderzoek.

Debat

De rechters zullen zich maandag vergewissen dat Lubanga zijn rechten heeft begrepen. In tegenstelling tot de procedure bij het Joegoslavië-Tribunaal zal Lubanga niet onmiddellijk worden gevraagd schuldig of onschuldig te pleiten op punten van een tenlastelegging. Een 'debat' zal plaatsvinden tussen de partijen over de beschuldigingen in het arrestatiebevel. Het is nog onduidelijk of daarbij naast aanklagers en verdediging ook een juridisch vertegenwoordiger van de slachtoffers aanwezig zal zijn.

Op sommige punten zal nog moeten blijken welke invulling de rechters zullen geven aan de procedure. De nog nooit toegepaste regels zijn "helemaal nieuw", aldus Cathala.

Cellen

Het ICC wil "petit à petit" (beetje bij beetje) de cellen van het Joegoslavië-Tribunaal (ICTY) in Scheveningen overnemen. Het ICC heeft tot nu toe twaalf cellen overgenomen van het tribunaal. Lubanga zit voorlopig alleen in het ICC-cellencomplex, net als de Bosnische Serf Tadic in de beginfase van het Joegoslavië-Tribunaal. Cathala, die verantwoordelijk is voor de ICC-gevangenis, verwacht in de toekomst meer gevangenen te 'verwelkomen'.

Het ICC is bedoeld als permanente instelling, terwijl het ICTY van de VN-Veiligheidsraad op termijn moet sluiten. Cathala verwacht dan ook stapsgewijs pakketten van twaalf van de ICTY-cellen over te nemen. Het tribunaal heeft momenteel nog 47 mensen in hechtenis.

Droom

Hoofdaanklager van het ICC Luis Moreno Ocampo sprak zaterdag tijdens zijn eerste persconferentie zijn tevredenheid uit over de arrestatie van Lubanga. "Honderd jaar lang is een permanent internationaal strafhof een droom geweest. Die droom wordt nu werkelijkheid", aldus Moreno Ocampo.

"Dit is alleen maar het begin", aldus de Argentijn. "Ik ben toegewijd om door te gaan met het werk voor het volk in Ituri en in Congo als geheel. De arrestatie is een step voorwaarts bij de realisering van de visie van het Statuut van Rome - een einde maken aan straffeloosheid en gruweldaden in de hele wereld", aldus Moreno.