Verdonk onder vuur om Syrische ex-asielzoekers

DEN HAAG - Met de kwestie-Congo nog vers in haar geheugen is minister Verdonk (Vreemdelingenzaken) donderdag in de Tweede Kamer onder vuur komen te liggen in een overleg over Syrische ex-asielzoekers. Aanleiding waren de gesprekken die een Syrische overheidsdelegatie recentelijk in Nederland voerde met tientallen uitgeprocedeerde en illegale landgenoten.

De ontmoetingen in gebouwen van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) waren bedoeld om de identiteit en nationaliteit van de vreemdelingen vast te stellen. Dat is nodig om een eenmalig reisdocument (laissez-passer) te kunnen regelen, waarmee ze naar hun land kunnen terugkeren.

De Syrische autoriteiten zijn op grond van internationale verdragen verplicht hun onderdanen terug te nemen, als ze elders zijn afgewezen. Verdonk ging ervan uit dat de IND bij alle gesprekken kon zijn.

Stroef

Maar na twaalf ontmoetingen was de dienst niet meer welkom, omdat de Syrische delegatie vond dat de gesprekken door de aanwezigheid van de dienst "stroef" verliepen. Ook mochten er geen advocaten bij zijn.

Er doen verhalen de ronde dat de delegatie tijdens de gesprekken ook van Syriërs wilde weten of ze hier asiel hadden gevraagd. Verdonk zegt dat niet te kunnen uitsluiten. Volgens sommige Kamerleden en Amnesty International kunnen ex-asielzoekers bij terugkeer in hun land gevaar lopen, als die vertrouwelijke informatie bekend raakt.

De meeste fracties zijn niet te spreken over de gang van zaken. Ze willen dat de IND voortaan altijd aanwezig is bij gesprekken tussen ex-asielzoekers en vertegenwoordigers van hun land om te zien of een en ander zorgvuldig gebeurt.

Verdonk wil dat ook, maar zegt delegaties daar niet toe te kunnen dwingen. Behalve Syrië blijken ook Suriname en Libanon geen prijs op Nederlandse pottenkijkers te stellen bij dit soort gesprekken.

Niet verplicht

Volgens de Kamer heeft ook Verdonk steken laten vallen, omdat de Syriërs niet is verteld wat ze van de gesprekken konden verwachten en dat ze niet verplicht waren vragen over hun mogelijke asielachtergrond te beantwoorden. De PvdA, de grootste oppositiepartij, vindt dat Syriërs op Nederlands grondgebied niet de dienst mogen uitmaken en dat Verdonk op haar hoede moet zijn bij landen als Syrië, "die als schurkenstaat worden aangemerkt".

De SP en GroenLinks noemden de gang van zaken "onverantwoord". Volgens regeringspartij CDA heeft Verdonk "onhandig geopereerd". Coalitiegenoot D66 vroeg zich af hoe dit toch weer heeft kunnen gebeuren na de kwestie-Congo.

Kritiek

Verdonk kreeg vorig jaar zware kritiek toen bleek dat Nederland 'abusievelijk' vertrouwelijke asielgegevens aan de autoriteiten in Congo en 31 andere landen had verstrekt. "Ik heb het gevoel dat ze te gemakkelijk praktijken accepteert die niet zorgvuldig zijn", zei D66-Kamerlid Lambrechts nu.

Diverse fracties eisten ook opheldering over de vermissing van een vader en zoon van een christelijk Syrisch gezin dat vanuit Nederland naar Syrië was uitgezet. Volgens Verdonk zijn ze bij aankomst niet in detentie genomen en zijn er ook geen concrete aanwijzingen dat ze nu vastzitten. De SGP en SP betwijfelen dat, omdat ze later op de dag van de Syrische advocaat van de familie vernamen dat de vader en zoon nog steeds gevangenzitten.

Ombudsman

De Nationale Ombudsman gaat overigens onderzoek doen naar de gang van zaken bij de gesprekken waarin ex-asielzoekers zich aan de autoriteiten van hun land moeten presenteren. VluchtelingenWerk Nederland had daarop aangedrongen, omdat de Nederlandse regering volgens die organisatie geen duidelijkheid geeft over de afspraken en regels die daarvoor gelden.

De Kamer overlegt volgende week verder over de Syriërs. Tot die tijd wordt geen enkele Syriër die is gehoord, gedwongen uitgezet. De Syrische delegatie heeft met 181 mensen gesproken.

Tip de redactie