Hartinfarct officiële doodsoorzaak Milosevic

DEN HAAG - Slobodan Milosevic is overleden aan een hartinfarct. Dat blijkt uit de "voorlopige bevindingen" van de lijkschouwing. Dit heeft de woordvoerster van de griffie van het Joegoslavië-Tribunaal zondagavond meegedeeld tijdens een persconferentie.

Het definitieve rapport over de doodsoorzaak wordt pas opgemaakt als de uitslagen van een toxicologisch onderzoek binnen zijn. Dat kan nog enkele dagen op zich laten wachten. Over de aard van het toxicologisch onderzoek kon de zegsvrouw geen nadere mededelingen doen. Het definitieve rapport moet uitsluitsel geven inzake de speculaties over een mogelijke vergiftiging.

Volgens een samenvatting van het autopsierapport dat het Nederlands Forensisch Instituut aan het tribunaal heeft gestuurd, was het een myocardinfarct dat Milosevic fataal is geworden. De pathologen hebben twee hartproblemen geconstateerd die het infarct kunnen verklaren. Het stoffelijk overschot van de ex-president wordt maandag overgedragen aan de familie. Het tribunaal is via een 'vertegenwoordiger' in contact met de nabestaanden.

De lijkschouwing van Milosevic in het Nederlands Forensisch Instituut (NFI)is uitgevoerd door een Nederlands pathologenteam in aanwezigheid van twee pathologen uit Servië-Montenegro. Dit is vernomen van een betrouwbare bron bij de griffie van het Joegoslavië-Tribunaal. De familie van Milosevic had de aanwezigheid van een Russische patholoog geëist.

Een regeringsdelegatie uit Servië-Montenegro verklaarde zondagavond dat de lijkschouwing van Milosevic "op een professionele manier" is uitgevoerd.

De lijkschouwing van Milosevic bij het NFI is later begonnen dan gepland omdat eerst nog een camera moest worden geregeld. De autopsie wordt gefilmd om te documenteren dat er niet wordt gemanipuleerd.

Milosevic overleed zaterdagochtend op 64-jarige leeftijd in zijn cel in de VN-gevangenis in Scheveningen. Hij stond voor het Joegoslavië-Tribunaal onder meer terecht wegens genocide en oorlogsmisdaden.

Gezondheid

Volgens Zdenko Tomanovic, een van de juridisch adviseurs van Milosevic, is de gezondheid van Slobodan Milosevic "systematisch vernietigd" in de VN-gevangenis in Scheveningen. Zo is de ex-president behandeld met medicijnen tegen lepra en tuberculose, terwijl hij die ziektes helemaal niet had. Dit zei hij zondag tegen de verzamelde wereldpers bij het Joegoslavië-Tribunaal.

Volgens Tomanovic wilde Milosevic helemaal niet behandeld worden door "personen tegen wie hij zijn land moest verdedigen". De VN-detentie-eenheid UNDU in Scheveningen heeft een Nederlandse huisarts. De Nederlanders deden in 1999 mee aan de NAVO-bombardementen op Joegoslavië.

Het tribunaal had een verzoek van Milosevic afgewezen om in Moskou een specialistische medische behandeling te ondergaan. Volgens Tomanovic had Milosevic de hulp van de Russische Federatie ingeroepen tegen zijn veronderstelde vergiftiging in Scheveningen.

Het tribunaal heeft juist een toxicologisch onderzoek van het lijk van Milosevic gelast om dit soort berichten te "ontzenuwen", aldus het hoofd van de griffie van het tribunaal, Hans Holthuis, zondagmiddag. De Nederlandse jurist Holthuis is verantwoordelijk voor het beheer van de UNDU. Tomanovic had zaterdag namens Mira Markovic, de weduwe van 'Slobo', een verzoek ingediend om de lijkschouwing in Moskou te laten verrichten. Dat verzoek is afgewezen.

Marathonproces

Eerder op de dag gaf hoofdaanklager van het Tribunaal, Carla del Ponte, een persconferentie. Daarin verklaarde ze er geen spijt van te hebben dat tegen Slobodan Milosevic een marathonproces is gevoerd over èn Kosovo, èn Bosnië, èn Kroatië, dat op het moment van het overlijden van de ex-president van Joegoslavië zijn vijfde jaar was ingegaan. De rechters in het Milosevic-proces hadden bepleit om Milosevic eerst alleen voor Kosovo te berechten. Del Ponte wist dat besluit ongedaan te maken door de Kamer van Beroep.

Als Milosevic eerst alleen voor Kosovo was berecht, was hij mogelijk nu al veroordeeld. Nu gaat 'Slobo' de geschiedenisboeken in als een niet veroordeelde verdachte voor wie de onschuldspresumptie (het vermoeden van onschuld) geldt. Maar volgens Del Ponte ging het er niet alleen om Milosevic veroordeeld te krijgen: De feiten over de Balkanoorlogen moesten op tafel komen in het belang van de slachtoffers.

Srebrenica

Del Ponte heeft zondag geen duidelijk antwoord gegeven op de vraag wat zij denkt te hebben bewezen inzake de betrokkenheid van Milosevic bij de genocide van Srebrenica. De ex-president van Servië was aangeklaagd voor een "gemeenschappelijke criminele onderneming", waarin hij met de Bosnisch-Servische leiding samenspande voor de "etnische zuiveringen" waarvan de Bosnische moslims het slachtoffer werden.

Tijdens het marathonproces is echter bijster weinig concreet bewijs gepresenteerd van Milosevic' persoonlijke betrokkenheid bij de volkerenmoord. Integendeel, 'Slobo' zou er kwaad over zijn geweest toen hij pas achteraf van het bloedbad hoorde.

Del Ponte gaf een uitwijkend antwoord en verwees naar het Srebrenica-proces dat nog moet worden gehouden tegen de nog steeds voortvluchtige voormalige Bosnisch-Servische legerleider Mladic. De Zwitserse noemde het na de dood van Milosevic "des te urgenter" dat Mladic en zijn voormalige politieke baas Radovan Karadzic "zo gauw mogelijk" worden opgepakt om terecht te staan in Den Haag.

Del Ponte betreurde de dood van Milosevic omdat de slachtoffers nu niet krijgen wat zij "nodig hebben en verdienen". Del Ponte herinnerde eraan dat "later dit jaar" een groot groepsproces begint tegen zeker acht belangrijke Bosnisch-Servische kopstukken van leger en politie voor hun verantwoordelijkheid voor de massamoord van Srebrenica.

Het proces tegen Milosevic is "geen vergeefse moeite geweest. Het bewijsmateriaal en de getuigenverklaringen zijn gepresenteerd aan de rechter en dat blijft", zei rechter F. Orie zondag in het tv-programma Buitenhof.

Genocide

Orie, die niet zelf bij het proces tegen Milosevic was betrokken, vreest wel dat er nu een heftig openbaar debat zal losbranden over de schuld van de Servische verdachte van genocide. Het is tragisch dat er geen pleidooi en geen doorwrocht eindvonnis meer mogelijk is in deze zaak, aldus Orie.

Orie erkende dat het tribunaal niet de geschiedenis zal ingaan om zijn snelheid. Maar dat het proces zo lang duurde heeft volgens hem vooral te maken met de keuze voor een Anglo-Amerikaanse structuur waarbij al het bewijsmateriaal op de zitting aan de rechter moet worden voorgelegd.

De Nederlandse rechter bestreed dat de uitgebreide aanklachten aan banden hadden moeten worden gelegd. Een uitgeklede aanklacht zou geen recht doen aan de slachtoffers van daden die niet aan de rechter zouden worden voorgelegd.

Geschiedschrijvers

Oud-minister van Defensie Voorhoeve vindt dat internationaal gerenommeerde juristen en geschiedschrijvers het materiaal van het proces tegen Milosevic buiten het Joegoslavië-Tribunaal zouden moeten beoordelen om het toch nog in een bepaalde vorm af te ronden. Op die manier is er minder ruimte voor allerlei valse speculaties over het beleid van Milosevic in de toekomst. Hij zei dat zondag op het Radio 1 Journaal.

Internationale organisaties en regeringen zouden dit onderzoek moeten ondersteunen, om te voorkomen dat het als "partijdig" kan worden afgedaan. Voorhoeve zei dat niet-gouvernementele organisaties het voortouw hiertoe zouden kunnen nemen. "Ik sluit ook niet uit dat de Verenigde Naties dit ondersteunen."

De oud-minister erkende dat dit nog nooit eerder is gebeurd, maar benadrukte dat het zó belangrijk is, dat er een weg voor wordt gevonden. Dat standpunt werd gedeeld door H. Blom van het NIOD en D66-woordvoerder Bakker. H. Blom van het NIOD zei dat het belangrijk is dat de betrokken staten er bij betrokken worden. Bakker denkt dat een dergelijk onderzoek pas mogelijk is als de andere rechtszaken, zoals die tegen Mladic, van het tribunaal zijn afgerond.

Begrafenis

Ondertussen is de familie van Milosevic het nog niet eens over de plek waar de ex-president zijn laatste rustplaats moet krijgen, meldde de Servische televisiezender B92 zondag. Dochter Marija Milosevic wil dat haar vader wordt begraven in Lijeva Reka. In deze stad in oostelijk Montenegro is Milosevic' vader geboren en opgegroeid. "Alleen als mijn vader daar wordt begraven zal ik erbij zijn", vertelde Marija de zender.

Haar moeder, Mira Markovic, zou volgens mediaberichten juist de voorkeur geven aan Rusland. In de hoofdstad Moskou leven de weduwe van Milosevic en hun zoon Marko al jaren in ballingschap.

Mira Markovic heeft zondag nog geen contact gezocht met het Nederlands consulaat in Moskou. Maar volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken kan een eventuele visumaanvraag snel worden behandeld als zij zich aan de regels houdt.

De vrees bij de Nederlandse autoriteiten dat zij bij binnenkomst asiel aanvraagt, is na de dood van Milosevic een stuk minder geworden. Daarom zal ook met het vereiste van een geldige verblijfplaats coulant worden omgesprongen.

Onduidelijk is nog wat er gebeurt als Markovic zonder geldige reispapieren Nederland probeert binnen te komen om het stoffelijk overschot van haar man te claimen.

Tip de redactie