Mark Rutte gedoodverfde VVD-leider

DEN HAAG - Mark Rutte wordt waarschijnlijk de nieuwe leider en lijsttrekker van de VVD. De 39-jarige staatssecretaris van Onderwijs volgt dan Jozias van Aartsen op, die woensdag aftrad na de zware nederlaag bij de gemeenteraadsverkiezingen. Rutte heeft woensdag gezegd zich beschikbaar te willen stellen. Formeel geeft hij donderdag definitief uitsluitsel.

Andere serieuze kandidaten voor het VVD-lijsttrekkerschap lijken er niet te zijn. Defensieminister Kamp, die ook veel werd genoemd, liet woensdag weten niet in de markt te zijn. Hij wil zijn karwei op zijn departement afmaken.

Vervroegd

De VVD-leden kiezen begin juli een nieuwe lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van mei volgend jaar. Bekeken wordt nog of die lijsttrekkersverkiezing vervroegd kan worden.

Onverwacht

Het aftreden van Van Aartsen kwam woensdag voor vrijwel iedereen totaal onverwacht. Dinsdagavond, na het bekend worden van de verkiezingsuitslag, zei Van Aartsen nog dat het resultaat hem wel meeviel.

Woensdag maakte hij bekend dat hij voor de uitslag een ondergrens had gehanteerd. Bij een verlies van meer dan 100 zetels zou hij opstappen. Het werden er 128. Als een van de zeer weinigen was Rutte, campagneleider bij de raadsverkiezingen, op de hoogte van die ondergrens.

Verantwoordelijkheid

Van Aartsen zei woensdag de volledige verantwoordelijkheid voor de desastreus verlopen raadsverkiezingen op zich te nemen. "De kiezer geeft en de kiezer neemt, soeverein als de zee."

Van Aartsen, maar ook andere VVD-prominenten als minister Hoogervorst van Volksgezondheid, onderstreepten dat de verkiezingsnederlaag niet te wijten was aan de door Rutte geleide campagne. Zonder die campagne zou het resultaat waarschijnlijk nog slechter geweest zijn, stelden ze.

Verrassing

In de reacties overheerste woensdag verrassing en respect voor het besluit van Van Aartsen. VVD-vicepremier Zalm sprak van een ",dapper besluit". Premier Balkenende noemde het een interne VVD-zaak en onderstreepte dat de coalitie verdergaat.

CDA-fractieleider Verhagen zei dat hij de goede contacten met Van Aartsen zal missen. Ook D66-leider Van der Laan vindt het vertrek van Van Aartsen "jammer". Volgens PvdA-leider Bos is het terugtreden van Van Aartsen "tragisch, maar zuiver".

Wiegel

Niet alleen Van Aartsen gooide woensdag de handdoek in de ring, ook zijn goede vriend Wiegel houdt het voor gezien. De vroegere partijleider maakte bekend dat hij niet zal terugkeren in de politiek. Van Aartsen was van plan geweest Wiegel te vragen als premierkandidaat als hijzelf lijsttrekker zou worden. Ook over Wiegel als lijsttrekker werd wel gespeculeerd.

Tip de redactie