DEN HAAG - Jozias van Aartsen en Hans Wiegel hebben woensdagmorgen consequenties getrokken uit de verkiezingsnederlaag van de VVD tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Van Aartsen is opgestapt als fractievoorzitter, het erelid Wiegel keert niet terug in de landelijke politiek.

Bekijk video: Modem/ Breedband

De liberalen boekten dinsdag niet de gehoopte kleine winst, maar leden een nederlaag. De VVD zakte van 1374 naar 1246 gemeenteraadzetels. Daarmee deden ze het overigens nog een stuk beter dan coalitiegenoot het CDA, dat 296 zetels inleverde en uitkwam op 1754.

Toelichting

Van Aartsen maakte zijn besluit diep in de nacht van dinsdag op woensdag bekend, na overleg met de partijtop. "We hebben intensief en met een grote eensgezindheid campagne gevoerd. Het resultaat is van ons allemaal. Maar er is maar één die de gezamenlijke verantwoordelijkheid op zich kan nemen. En dat ben ik", aldus Van Aartsen in een persverklaring.

Ondergrens

"Ik had van tevoren een ondergrens gesteld en die hebben we niet gehaald. Dat is het verhaal." Dat zei VVD-aanvoerder Van Aartsen woensdag in zijn persconferentie

"De kiezer geeft en de kiezer neemt, soeverein als de zee", aldus Van Aartsen. Hij zei zijn besluit te hebben genomen na overleg met enkelen aan wier oordeel hij "zeer hecht". Dat waren campagneleider Mark Rutte, voorzitter Rosenthal van de senaatsfractie van de VVD en voorzitter Van Zanen.

Keuze

Van Aartsen zei nog steeds achter de keuze van de campagne te staan om een harde, anti-PvdA-campagne te voeren. Van Aartsen had de ondergrens zelf gesteld. Rutte was ervan op de hoogte.

Prominente partijleden als campagneleider Mark Rutte, vice-fractievoorzitter Bibi de Vries en het Tweede Kamerlid Hans van Baalen spraken hun waardering uit voor Van Aartsen. Rutte noemde de beslissing van Van Aartsen "buitengewoon vervelend en tragisch". "Het is triest als mensen als Van Aartsen het veld moeten ruimen. Ik heb hem hoog zitten", zei Van Baalen.

Ontevredenheid

Binnen de achterban van de VVD bestaat echter ook veel ontevredenheid over het functioneren van onder anderen Van Aartsen. Voor de verkiezingen was dat al zo en de verkiezingsnederlaag van de VVD zet de verhoudingen verder op scherp.

Zo pleitte de dissidente afdelingsvoorzitter Blom van de VVD in Alphen aan den Rijn opnieuw voor een terugkeer van Hans Wiegel als VVD-leider. Blom vindt verder dat er moet worden ingegrepen in de Tweede Kamerfractie. Ayaan Hirsi Ali, omstreden bij een deel van de VVD-achterban, zou in navolging van Van Aartsen het veld moeten ruimen.

Opvolger

Binnen de VVD-top bestaat een voorkeur om de campagneleider van de VVD, staatssecretaris Rutte van Onderwijs, de opvolger te maken van de woensdag afgetreden fractievoorzitter Van Aartsen. Dat melden bronnen binnen de VVD-top woensdag. De huidige vice-fractievoorzitter De Vries zou dan Rutte opvolgen als staatssecretaris.

Maar binnen de VVD-fractie is nog lang niet iedereen het daar mee eens. Anderen zien meer in een constructie waarbij VVD-minister Kamp (Defensie) de nieuwe fractieleider wordt en het VVD-Kamerlid Van Baalen Kamp als minister opvolgt. In beide constructies moet er een Kamerlid plaatsmaken voor een buitenstaander. Van Aartsen zelf wil Kamerlid blijven.

Hoogervorst en Verdonk hebben al laten weten Van Aartsen niet te willen opvolgen.

Wiegel

Hans Wiegel, de laatste maanden opnieuw in beeld als potentieel VVD-leider, mengt zich niet in de interne verkiezing. Het erelid maakte woensdagmorgen bekend dat hij niet terugkeert in de landelijke politiek.

De vroegere VVD-leider had begin vorig jaar al aangegeven dat hij in maart 2006, na de gemeenteraadsverkiezingen, een beslissing zou nemen over een eventuele terugkeer in de landelijke politiek. "Na zorgvuldige overweging van persoonlijke en politieke aard, is de heer Wiegel thans tot zijn besluit gekomen", aldus de verklaring.

Respect

"De heer Wiegel betuigt zijn groot respect aan de gisterenavond afgetreden fractievoorzitter, Jozias van Aartsen". Wiegel laat verder weten dat hij "op dit moment" geen nadere mededelingen zal doen.

Wiegel was tussen 1967 en 1982 voor de VVD actief als onder meer Tweede Kamerlid, fractievoorzitter, minister van Binnenlandse Zaken en vicepremier. Daarna vertrok hij naar Friesland als commissaris van de koningin. Hij keerde in 1995 nog wel voor vijf jaar terug als senator voor de VVD.