Nederland naar de stembus (video)

DEN HAAG - De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen lag dinsdagmiddag rond de 30 procent. In Amersfoort, Apeldoorn, Assen en Kerkrade was de opkomst zelfs boven de 35 procent. Rotterdam had een opkomst van 29,4 procent, in Den Haag was het 23 procent.

Bekijk video: Modem/ Breedband


Foto: Mark Hamilton | Buiten de Randstad ligt de opkomst in sommige plaatsen hoger dan in 2002

Premier Balkenende riep maandagavond op om toch vooral te gaan stemmen. "Ga stemmen. Kies met verstand", aldus Balkenende die erop wees dat mensen die nu niet gaan stemmen straks niet moeten gaan klagen dat het niet goed gaat in hun stad.


'Ga stemmen. Kies met verstand'

Om het mensen zo gemakkelijk mogelijk te maken, kan er op de meest uiteenlopende plekken worden gestemd. Met een stempas kunnen kiezers in Barneveld bijvoorbeeld terecht in een mobiel stemlokaal, een grote, oranje vrachtwagen. Lelystad neemt een proef met stemmen langs de snelweg en een NS-station. In Albrandswaard waren mensen enthousiast over de stemlokalen in de twee metrostations. "Top", vond een reiziger.

Gemeenten

In totaal mogen ongeveer 11,8 miljoen mensen stemmen in 419 gemeenten. Voor het eerst kunnen blinden en slechtzienden zelfstandig hun stem uitbrengen. In veertien plaatsen in het land staan speciaal voor hen ontworpen, pratende stemcomputers. In 24 gemeenten kunnen de inwoners pas later dit jaar een nieuwe gemeenteraadkiezen, omdat ze per 1 januari 2007 betrokken zijn bij een gemeentelijke herindeling.


Niet alle Rotterdammers weten dat ook voor de deelgemeenteraden wordt gestemd

Pastors

Veel ogen zijn de gehele dag gericht op Rotterdam. Volgens M. Pastors, lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam (LR), wordt er dinsdag ongeacht de uitslag geschiedenis geschreven in Rotterdam. "Als de PvdA weer groot wordt, is dat opmerkelijk. En Leefbaar Rotterdam schrijft geschiedenis als de partij opnieuw groot genoeg wordt om terug te komen in het college van burgemeester en wethouders."

Pastors toonde zich vol vertrouwen in een goede afloop. In Rotterdam-Vreewijk betuigde een ouder echtpaar openlijk steun aan de aanpak van LR. "Het is de enige optie om iets gedaan te krijgen in de stad. Pastors zegt waar het op staat."


Marco Pastors van Leefbaar Rotterdam brengt zijn stem uit

Fortuyn

Aangevoerd door Pim Fortuyn verdreef LR in 2002 de PvdA van het pluche. De nieuwe groepering werd met zeventien zetels meteen de grootste partij in Rotterdam. Pastors werd na de dood van Fortuyn de nieuwe leider van LR en was tot enkele maanden terug wethouder Fysieke Infrastructuur. Hij moest aftreden nadat coalitiepartner CDA een motie van wantrouwen tegen hem steunde vanwege uitlatingen die over allochtonen.


PvdA-fractieleider Bos stemt in Amsterdam Noord

Amsterdam

In het Amsterdamse stadsdeel Slotervaart blijken veel jongeren te hebben gestemd op Ahmed Marcouch, de lijsttrekker van de PvdA. Marcouch zou de eerste Marokkaanse stadsdeelvoorzitter van Amsterdam kunnen worden als de PvdA de grootste partij wordt in Slotervaart. "Hij weet wat er leeft onder jongeren", aldus de 21-jarige Omar. Marcouch werd bekend als woordvoerder van de Unie van Marokkaanse Moskeeën in Amsterdam.


De eerste voorlopige uitslagen worden direct na het sluiten van de stembussen om 21.00 uur verwacht

Onzichtbaar

In de hoofdstad en Arnhem wordt dinsdag voor het eerst via de computer gestemd. Lijst 25, de partij van lijsttrekker Bernard Frank in stadsdeel Amsterdam-Centrum, blijft onzichtbaar op de computer. Omdat Frank de naam te laat had registreren, werd de partij te boek gesteld als 'naamloos'. Het vakje op de computer is echter leeg. Wie op het lege vakje drukt, krijgt wel de kandidaten van de partij. Frank: "Dit is waardeloos. Mensen denken dat ze een blanco stem uitbrengen als ze op ons vakje drukken."


De Amsterdamse wethouder Griffith brengt haar stem uit in stadsdeel Amsterdam Zuid-Oost

Ook in Arnhem denken veel stemmers dinsdag met weemoed aan het rode potlood, dat zij tot aan deze raadsverkiezingen gebruikten om hun stem uit te brengen. Ondanks een intensieve training hadden stembureauleden 's ochtends moeite de stemcomputer aan de praat te krijgen. Maar na een half uur werkten in Arnhem alle machines in de 76 stemlokalen.


De kiezer hoeft niet langer naar zijn of haar 'eigen' stembureau, maar kan in ieder willekeurig stemhokje binnen de eigen gemeente een stem uitbrengen

In Nijmegen en Middelburg worden dinsdag tevens referenda gehouden. In Nijmegen over de mogelijke herbouw van de zogenoemde donjon, een hoge toren die deel uitmaakte van de middeleeuwse Valkhofburcht. Inwoners van Middelburg mogen aangeven op welke locatie het nieuwe theater moet komen.

Maastricht

Maastricht en Delft zijn een van de gemeenten waar kiezers in elk willekeurig stembureau in de gemeente hun stem mogen uitbrengen. In kiesdistrict 13 onder aan de Sint Pietersberg in Maastricht hadden dinsdagmorgen om acht uur, een half uur na opening van het stemlokaal aan de Pastoor Kribsweg, 24 mensen hun stem uitgebracht. "Normaal zijn dat er rond deze tijd vijftig",weet voorzitter Arthur Meertens van het stembureau.

Veel van "zijn" kiezers wijken uit naar andere bureaus, vermoedt Meertens. Maastrichtenaren kunnen in zestig stembureaus kiezen uit 249 kandidaten op tien lijsten. In het traditionele VVD-bolwerk Sint Pieter met zijn statige dure herenhuizen is de opkomst altijd groot. Zo'n 1100 mensen zijn daar kiesgerechtigd.

ENCI-bos

Heet hangijzer in deze wijk is de voorgenomen kap van het ENCI-bos op de Sint Pietersberg. De linkse partijen steunen de buurt in het verzet tegen die kap. Dat kan in Sint Pieter stemmenverlies voor de VVD opleveren.

Dinsdagmorgen bezochten vooral ouderen, moeders met kleine kinderen en mannen met laptop of werktas het stembureau. Om vijf voor negen bracht de honderste kiezer, een vrouw, haar stem uit. "De piek is 's avonds, eerst als mensen terugkomen van hun werk, en later na het eten", weet Meertens.

Ouderwets

Als een van de laatste gemeenten in Nederland stemt het Zeeuwse Schouwen-Duiveland nog ouderwets op papier. Geen computers dinsdag in het dorpshuis van Renesse, maar een grote grijze stembus voor de stembiljetten. Vier houten hokjes naast elkaar. Evenveel peertjes zorgen er voor de verlichting.

Ouderwets of niet, ook Schouwen-Duiveland gaat met haar tijd mee. De vakjes worden niet meer ingekleurd met een rood potlood, maar met een rode pen. Voorzitter A. Verseput legt uit: "Een potlood mocht niet worden bevochtigd, maar dat gebeurde toch als die het niet meer deed. Met een pen hebben we daarvan geen last meer."

Biljetten

Een flinke stapel stembiljetten ligt naast hem. Dertienhonderd stuks. Voor 1335 stemgerechtigden. Met een computer zou een opkomst van 100 procent geen probleem zijn. "Zoveel komen er niet, maar stel dat het wel gebeurt, dan zouden we in een ander dorp nog biljetten kunnen halen. Bij landelijke verkiezingen hebben we er altijd meer, omdat dan altijd veel toeristen komen stemmen." Het is de laatste keer dat Renesse op papier stemt.

Wethouder A. Croné (economische zaken) zegt dat er volgend jaar bij de Tweede Kamerverkiezing computers zijn. "Er komen nu waarschijnlijk vaker referenda. Dan kun je ze intensiever gebruiken en loont het de moeite, want ze zijn vrij duur."

Stemcomputers

De verkiezingen zijn zonder grote technische problemen van start gegaan. Dat meldt het Groenlose bedrijf Nedap. De onderneming levert het overgrote deel van de stemmachines. Volgens Nedap brengt zo'n 90 procent van de kiezers dinsdag een stem uit via een stemmachine van Nedap. Het gaat om 376 gemeenten met in totaal 7500 stemmachines.

"Twaalf stemmachines bleken niet te functioneren. Een enkele keer doordat gemeenten zelf een verkeerde handeling hebben uitgevoerd, in andere gevallen weten we de oorzaak nog niet, vertelde Nedap-woordvoerder M. Schippers kort na de opening van de verkiezingen.

In een aantal gevallen brachten reserve-stemcomputers van de gemeenten uitkomst. Waar dat niet kon installeerden medewerkers van Nedap een nieuwe stemmachine. Het bedrijf heeft verspreid over het land vijf hulpteams klaarstaan die bij calamiteiten in actie komen. De 65 medewerkers hebben het tot nu toe erg rustig, meldt Nedap.

Stempas

In de meeste gemeenten kan worden gestemd met een stempas. De kiezer hoeft niet langer naar zijn of haar 'eigen' stembureau, maar kan in ieder willekeurig stemhokje binnen de eigen gemeente een stem uitbrengen.


Foto: Dhr. Rijn | Minister Pechtold en NOS Journaal bezoeken stembureau in de V&D, waar gestemd kan worden met de stempas

De gemeenteraadsverkiezingen hebben dinsdag plaats in 419 gemeenten. Nederland kent 458 gemeenten, in vijftien daarvan is al eerder gestemd wegens de gemeentelijke herindeling in 2005 en 2006. In 24 gemeenten is de gang naar de stembus dit najaar, omdat die gemeenten betrokken zijn bij een gemeentelijke herindeling per 1 januari volgend jaar.

Stemgerechtigden

In 2002 waren er 11,2 miljoen stemgerechtigden, 58 procent van hen maakte gebruik van het stemrecht. Volgens de laatste peilingen zal de opkomst naar verwachting deze keer in dezelfde orde van grootte zijn. In principe mogen alle Nederlanders ouder dan 18 jaar stemmen. Ook EU-onderdanen die in Nederland wonen en andere allochtonen die legaal vijf jaar in ons land verblijven, hebben stemrecht.

Tip de redactie