DEN HAAG - Minister Donner (Justitie) zal geen elektronisch volgsysteem inzetten als extra veiligheidsmaatregel bij het verlof van tbs'ers of jeugdige gedetineerden. Aan het gebruik ervan zitten volgens hem te veel haken en ogen. Het aantal tbs'ers dat ervandoor gaat tijdens verlof, is vorig jaar afgenomen.

De minister heeft dat woensdag in een brief aan de Tweede Kamer aangekondigd. Systemen die gebruikmaken van GPS (Global Positioning Systeem), zijn volgens hem makkelijk te saboteren. Bovendien gaan de batterijen slechts maximaal vier uur mee en is het arbeidsintensief en te duur (300 euro per dag per persoon) om iemand voortdurend te volgen.

Signaal

Ook hebben de benodigde GPS- en gsm-netweken niet overal in Nederland een goede dekking en kan het signaal wegvallen in de buurt van hoge gebouwen, onder een dicht bladerdek in het bos of in gebouwen en tunnels. De locatiegegevens zeggen ook nog niets over wat een tbs'er daadwerkelijk doet.

Een en ander blijkt uit een onderzoek van het Instituut voor Toegepaste Sociologie in Nijmegen naar drie verschillende elektronische volgsystemen. Die werden getest in jeugdinrichtingen en tbs-klinieken. De systemen blijken onvoldoende garanties te bieden om een tbs'er voortdurend te kunnen blijven volgen en eventueel op te sporen.

Technische beperkingen

Volgens Donner heeft het daarom geen nut een elektronisch volgsysteem algemeen in te voeren. De technische beperkingen zijn volgens hem te groot en de toegevoegde waarde aan het voorkomen van ontsnappingen en misdrijven is gering. Een Kamermeerderheid stelde vorig jaar echter dat tbs'ers in de toekomst alleen nog op verlof mogen als ze een GPS-band dragen waarmee ze makkelijker te traceren zijn als ze ontsnappen aan hun begeleiding.

Aanleiding daarvoor was de ontsnapping van tbs'er Wilhelm S. uit Veldzicht. Enkele dagen nadat hij tijdens een begeleid verlof de benen had genomen, sloeg hij een man dood, zo heeft S. toegegeven.

Aluminiumfolie

Tijdens het overleg met de Kamer daarover hield Donner al een slag om de arm over het gebruik van een elektronisch volgsysteem. Zo wees hij er toen op dat het systeem is te saboteren door er aluminiumfolie om te wikkelen.

Elektronische volgsystemen kunnen volgens Donner wel nuttig zijn bij bepaalde behandelingen, bijvoorbeeld om achteraf te controleren of iemand zich bij het verlof aan de afspraken heeft gehouden.

Volgsysteem

Een volgsysteem, dat de bewegingen van iemand en de afwijkingen van de toegestane route registreert, is wat anders dan elektronisch toezicht dat bij thuisdetentie wordt gebruikt. Daarbij draagt de betrokkene een enkelbandje met een zender en wordt gecontroleerd of hij een bepaald gebied niet verlaat of binnentreedt.

Ontsnappingen

Het aantal tbs'ers dat ervandoor gaat tijdens verlof, is vorig jaar afgenomen. Het ministerie van Justitie registreerde toen 73 zogeheten onttrekkingen aan het toezicht. In 2004 waren dat er nog 101. Sinds het midden van dat jaar moeten ontsnappingen eerder worden gemeld.

Opvallend is dat het aantal meldingen van onttrekkingen na juli vorig jaar fors is afgenomen. In het eerste halfjaar ging het om 59 meldingen, in de periode daarna om veertien.

In 2003 waren er 77 onttrekkingen, in 2002 111, in 2001 86 en in 2000 91. In de meeste gevallen komen de betrokkenen vrij snel (binnen enkele uren) weer terug.