NEW YORK - De Verenigde Naties, de Europese Unie en een belangrijke islamitische organisatie hebben dinsdag de noodklok geluid over de uit de hand gelopen woede in islamitisch wereld over spotprenten van de profeet Mohammed. In Afghanistan moesten voor het eerst ook Nederlandse militairen het ontgelden.

Bekijk video: Modem/ Breedband

In een gezamenlijke verklaring zeiden VN-leider Kofi Annan, de EU en de Organisatie van de Islamitische Conferentie "diep bezorgd" te zijn over de "beledigende" Deense tekeningen. Beide zijden in het conflict zitten fout, aldus het trio: de Europese dagbladen die de karikaturen herdrukken en demonstranten in de islamitische wereld die Scandinavische ambassades hebben vernield en hun landen onveilig maken voor Europeanen.

Godsdienst

Zij kunnen het beeld aantasten dat de islam een vreedzame godsdienst is, waarschuwden de drie die opriepen tot kalmte. De VN, de EU en de OIC toonden er wel begrip voor dat moslims zich gekrenkt voelen en zich ergeren aan de tekeningen, waaronder een afbeelding van de prediker van de islam met een bom verstopt in zijn tulband.

Afghanistan

De rellen lopen vooral in Afghanistan uit de hand, waar woensdag voor de vijfde dag gewelddadig werd gedemonstreerd. In de provincie Zabul kwamen tijdens de bestorming van een politiebureau ten minste vijf demonstranten om het leven. De belangrijkste islamitische organisatie van het land, waar de onrust al dertien mensen het leven heeft gekost, heeft moslims opgeroepen om geweld te staken.

Dinsdag richtte de woede er zich voor het eerst ook tegen Nederlandse militairen. Een soldaat raakte lichtgewond toen een groep van ongeveer driehonderd Afghanen voor de poort van de Nederlandse basis in het noordelijke Pol-e Khomri. Naar aanleiding van de af en toe hoog oplopende emoties rond de Deense spotprenten zijn de veiligheidsmaatregelen in het Nederlandse kamp verscherpt.

Woedend

Een Nederlandse F16-straaljager schoot meer westelijk Noorse militaren te hulp die werden belegerd door woedende Afghanen. Het toestel vloog eerst dreigend laag over, maar toen dat geen effect had loste het waarschuwingsschoten. Het is de eerste keer dat een Nederlandse F16 in een operatie onder de vlag van de Internationale veiligheidsmacht ISAF schoten heeft gelost. Ondanks de aanhoudende protesten in de islamitische wereld tegen Denemarken houdt de NAVO vast aan het plan om driehonderd Deense militairen naar het zuiden van Afghanistan te sturen. Binnen het bondgenootschap bestaat volgens een NAVO-vertegenwoordiger geen twijfel over de mogelijkheid om de missie in dat land goed af te ronden. Het Deense parlement stemde al in met het sturen van de driehonderd manschappen.

Iran

Behalve in Afghanistan leidden de spotprenten ook in Iran tot geweld. Dinsdag bestormden Iraniërs voor de tweede opeenvolgende dag de Deense ambassade in de hoofdstad Teheran. Later werd ook de Noorse ambassade het doelwit van relschoppers. Iran weert tot het verdriet van de Europese Unie Deense producten en overweegt Deense schepen niet langer toe te laten in Iraanse havens.

Denemarken

Premier Rasmussen van het Noord-Europese land zei dat de spotprenten hebben geleid tot een 'wereldwijde crisis'. Desondanks verdedigde hij tijdens een speciale persconferentie de persvrijheid. De regeringsleider noemde de Jyllands-Posten, dat de cartoons als eerste publiceerde, een ongebonden en onafhankelijke krant. Hij stelde dat regering en bevolking niet verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor publicaties in een krant.