DEN HAAG - Zeker duizend en vermoedelijk duizenden Nederlandse huishoudens leven zonder elektriciteit en vaak ook zonder gas. Een aantal van hen ontbeert ook stromend water. Hun inkomen is zo laag dat ze het geld niet hebben om na een afsluiting wegens betalingsachterstand opnieuw aangesloten te worden. Dat leert een inventarisatie van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet NVVK, die mensen helpt met problematische schulden.

Voorzitter G. Jaarsma van de NVVK zei vrijdag dat ze vaak de ongeveer 500 euro niet hebben om opnieuw aangesloten te worden. Jaarsma verwacht dat het aantal gedupeerden de komende jaren zal stijgen. Volgens Jaarsma groeit het probleem door de liberalisering van de energiemarkt en de scheiding tussen leverancier en netbeheerder.

Regeling

"Vroeger konden we met de leverancier een regeling treffen in geval van een betalingsachterstand. Heraansluitkosten werden opgenomen in het totale schuldenpakket. Nu sluit de netbeheerder af, als die geen geld ontvangt. We kunnen een beroep doen op de gemeente maar die springt meestal alleen bij, als het gaat om huishoudens met kinderen, omdat ze vindt dat die niet de dupe mogen worden van de problemen van de ouders. De gedupeerden zitten dus vooral in de groep alleenstaanden, ouderen en bijstandsgerechtigden."

De grote leveranciers sloten vorig jaar volgens Jaarsma ruim 20.000 huishoudens af van gas of licht. Een groot deel daarvan is na betaling weer aangesloten maar dat geldt niet voor de rest.

Daarom vermoedt de NVVK-voorzitter dat het probleem veel groter is dan de ruim duizend die een eerste inventarisatie hem leerde. "Een klant met problematische schulden heeft echt niet het bedrag om naast de heraansluiting ook nog eens de achterstand bij de leverancier te betalen, bedragen die variëren tussen 500 en 1000 of meer euro."

Aggregaat

Er zijn gevallen bekend van huishoudens die een eigen aggregaat hebben aangeschaft om zich van stroom te voorzien, maar er zijn ook mensen die noodgedwongen bij kaarslicht leven, koken op petroleum of hout en vroeg naar bed gaan om het warm te krijgen. "Een van de bijkomende problemen is dat de schimmel oprukt in een huis waar niet meer gestookt wordt."

Voor de kredietverlener behoren niet alleen een dak boven het hoofd en eten en drinken tot de eerste levensbehoeften, maar ook water, gas en licht. "Daar zouden we met z'n allen over moeten nadenken", aldus Jaarsma.

Kamervragen

PvdA-parlementariër Crone vindt dat onderzocht moet worden of energiebedrijven wel voldoende contact hebben met sociale diensten voordat ze een huishouden afsluiten van elektriciteit en eventueel gas. Dat zei hij zaterdag op Radio 2. Hij gaat vragen stellen aan minister Brinkhorst van Economische Zaken.