NEW YORK - Enkele maanden na de aanslagen van 11 september 2001 in New York en Washington heeft de Amerikaanse president Bush in het geheim de National Security Agency (NSA) toestemming gegeven mensen in de Verenigde Staten af te luisteren in de jacht op terroristen. Dat berichtte The New York Times vrijdag.

Normaliter is er toestemming van een rechter nodig om Amerikanen af te luisteren. Het nieuws was koren op de molen van kritici van Bush in de Senaat. Die blokkeerden vrijdag de verlenging van de antiterrorismewet met 52 tegen 47 stemmen.

Legitimiteit

Volgens de krant heeft de inlichtingendienst de afgelopen drie jaar honderden en mogelijk duizenden internationale telefoongesprekken en e-mails van mensen in de VS onderschept. De NSA hoopte zo mensen te vinden die in contact stonden met Al Qaida, het netwerk achter de aanslagen. De krant baseert zich op gesprekken met meer dan tien (voormalige) anonieme functionarissen die bezorgd zijn over de legitimiteit van de operatie.

Privacy

De NSA bespioneert doorgaans alleen de communicatie in het buitenland. De functionarissen vrezen dat het afluisteren bínnen de VS dus ongrondwettelijk is. Klachten hierover hebben er vorig jaar toe geleid dat de afluisteroperatie even werd opgeschort, aldus de krant. De regering-Bush vindt het bespioneren nodig om snel achter een dreiging tegen het land te komen. Ze denkt ook dat er voldoende waarborgen zijn voor de privacy van de Amerikanen.

Verdedigen

Bush benadrukte in een reactie op de Amerikaanse publieke televisie dat hij de wet volgt. "Na 11 september heb ik het Amerikaanse volk verteld dat ik alles zou doen wat in mijn macht ligt om het land te verdedigen - binnen de wet", aldus de president. "En dat is precies hoe ik mijn presidentschap uitvoer."

De onthullingen van The New York Times, die het nieuws op verzoek van de regering met een jaar vertraging publiceerde, hebben geleid tot zware kritiek van zowel Bush' eigen partij als van de Democratische oppositie. De Republikeinse senator McCain, die zich al eerder kritisch uitliet over vermeende Amerikaanse martelpraktijken in het buitenland, heeft de president om opheldering gevraagd. Senator Arlen Specter, voorzitter van de senaatscommissie voor Justitie, noemde de afluisterpraktijken "ongepast".

Burgerrechten

Ondertussen spraken oppositionele Democraten en afvallige Republikeinse senatoren zich vrijdag in de Senaat uit tegen de zogenoemde Patriot Act. Zij vrezen dat de overheid te veel mogelijkheden krijgt om in het privéleven van de Amerikanen te duiken, ondanks enkele aanpassingen van de huidige regelgeving. De voorstanders noemden de wet een goede balans tussen de noodzakelijke versterking van de nationale veiligheid en de bescherming van de burgerrechten.

Antiterreurwet

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden had zich woensdag uitgesproken voor een verlenging van de antiterreurwet. De Patriot Act was na de aanslagen van 11 september 2001 met overweldigende meerderheid aangenomen. De wet geldt als een van de pijlers van de Amerikaanse strijd tegen het terrorisme.