BRUSSEL - De Europese leiders hebben donderdagavond harde woorden gebruikt in de onderhandelingen over de meerjarenbegroting van de Unie. Premier Balkenende noemde de gesprekken "pittig" en zijn Zweedse ambtsgenoot Persson noemde sommige bijdragen "bot", al wezen beiden op de "zakelijke sfeer". Over de kansen op een akkoord laat niemand zich uit.

Bekijk video: Modem/ Breedband

De Britse premier en huidig EU-voorzitter Blair stelde donderdag na afloop van de eerste onderhandelingsronde dat "het zeer moeilijk is". "De ruimte om te manoeuvreren is zeer beperkt." De top duurt officieel tot vrijdagavond, maar er zijn al extra tolken besteld voor het geval de besprekingen tot diep in de nacht doorgaan.

Volgens Balkenende "zitten we bepaald nog niet in de fase van de eindonderhandelingen". Of de top slaagt, hangt volgens veel Europese leiders af van de wijzigingen die Blair vrijdagmorgen aanbrengt in zijn zeer omstreden, zuinige begrotingsvoorstel voor de Unie in de periode 2007 tot en met 2013.

In juni mislukte een eerdere poging om eruit te komen. De Oost-Europese lidstaten vragen om de bezuinigingen op hun steun voor achtergebleven regio's ongedaan te maken, maar het is nog onduidelijk of huidig EU-voorzitter Groot-Brittannië dat verzoek inwilligt.

Het slagen van de onderhandelingen lijkt vooral af te hangen van de bereidheid van de voorzitter zelf om meer te betalen.

Korting

Groot-Brittannië krijgt al jaren een automatische korting op zijn afdrachten aan Brussel. Vrijwel alle Europese landen eisen dat Londen een deel van die korting opgeeft, in elk geval meer dan de 8 miljard die Blair al heeft aangeboden. De ministers van Buitenlandse Zaken van Polen en Frankrijk publiceerden een gezamenlijk artikel donderdag in de Britse zakenkrant Financial Times met een oproep aan het adres van Blair.

Tot nu toe lijken de Britten nauwelijks te bewegen. In het Europarlement in Straatsburg, waar hij donderdag rond het middaguur was, deed hij geen enkele toezegging. Toch zei de Poolse premier Marcinkiewicz bij aankomst in Brussel een "goed gevoel" te hebben dat Blair bijdraait.

Blokkeren

Het Europarlement dreigt inmiddels een te magere begroting te blokkeren. "Het heeft geen zin om hier tijd aan te verspillen, omdat wij dit toch niet gaan accepteren", toonde parlementsvoorzitter Borrell zijn spierballen.

De Britten hebben in hun laatste voorstel meer dan 10 miljard gesnoeid in de hulpgelden voor arme lidstaten tussen 2007 en 2013, in ruil voor minder bureaucratie bij de toekenning van het geld.

Bezuinigingen op andere posten is moeilijk, omdat het grootste deel van het geld, de landbouwuitgaven, al zijn vastgelegd in een akkoord van drie jaar geleden. Frankrijk, dat het meest baat heeft bij de landbouwregeling, liet donderdag andermaal weten daar niet aan te willen tornen. De Britten op hun beurt weigeren hun korting op te geven zolang de boerensubsidies blijven voortbestaan.

Optimisme

Hoewel iedereen zware gesprekken verwacht, was er ook optimisme.

Premier Juncker van Luxemburg is "relatief optimistisch" en minister Zalm van Financiën noemde de kans van slagen voorafgaand meer dan 50 procent. Zalm vindt het Britse voorstel een "goede basis voor een akkoord". Nederland vindt het wel "ongelukkig" dat Oost-Europa niet beter is bedeeld.

Nederland

Nederland strijdt in Brussel echter vooral voor de eigen portemonnee. Het kabinet wil 1 miljard euro minder per jaar bijdragen aan Europa. Het Britse compromis gaat uit van 850 miljoen euro per jaar. Premier Balkenende wilde niet in het openbaar een veto uitspreken over dat bedrag. "Het is voor ons niet nuttig om over blokkades te spreken, althans niet in het openbaar." Volgens Zweedse berekeningen is Nederland in de Britse voorstellen niet langer de grootste betaler aan de EU, al hangt veel af van de gebruikte definities.

De EU is het wel zo goed als eens om Macedonië de status te geven van kandidaat-lidstaat van de Unie. Een datum voor onderhandelingen is echter nog ver weg, zo luidt het compromis.

Eerder deze week blokkeerde Frankrijk de kandidatuur van het Balkan-land, maar volgens minister Bot van Buitenlandse Zaken is dat verzet donderdag "in principe" opgegeven.