DEN HAAG - Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken) heeft woensdag in de Tweede Kamer een bij vlagen fel debat over de kwestie-Congo doorstaan. Zij maakte aan het begin van haar termijn direct een knieval door toe te geven dat zij de Kamer onjuist en onvolledig had geïnformeerd. Daarmee haalde zij een deel van de kou al uit de lucht.

Toch kon zij niet voorkomen dat een brede oppositie van PvdA, SP, GroenLinks, christenunie en de Groep Lazrak het vertrouwen in haar opzegde. Volgens De Vries (PvdA), die een motie van afkeuring had ingediend, had de minister moeten opstappen als die een Kamermeerderheid had gehaald. Al snel was duidelijk dat dit niet het geval was. De betrokken partijen hebben samen 62 zetels. Kamerlid Lazrak was later niet meer bij de stemmingen.

Kritisch

Verdonk zei na afloop van het debat dat de Kamer terecht kritisch was geweest. "Er zijn fouten gemaakt en dat heb ik ruiterlijk erkend." Dat een groot deel van de Kamer de motie van afkeuring had gesteund, "gaat je niet in de kouwe kleren zitten", gaf ze toe. "Maar je moet niet aftreden maar optreden. Dat heb ik gedaan."

De linkse partijen prezen het tv-programma Netwerk. Zonder hun werk zouden deze misstanden bij het uitzetbeleid volgens hen niet aan het licht zijn gekomen. Dat de ergste beschuldiging over de verstrekking van de informatie uit de asieldossiers niet werd gestaafd, deed daar volgens hen niets aan af. Alleen al het feit dat de asielstatus bekend was gemaakt, was al gevaarlijk genoeg. Dat gebeurde in twintig gevallen in Congo en in 102 gevallen in 31 andere landen, de meeste ook nog dit jaar.

Registratie

De linkse oppositie wees erop dat door de gebrekkige registratie en werkwijze van de IND pas vanaf dit jaar inzicht is verkregen in de fouten. Voor die tijd is dat niet te achterhalen. Het is de eerste motie van afkeuring die Verdonk aan haar broek heeft gekregen.

Door de "ruimhartige" erkenning van de VVD-minister was D66 over de streep. De kleinste coalitiepartij had vooraf geëist dat Verdonk "ruiterlijk" moest toegeven dat er wel degelijk asielinformatie naar Congo was gegaan. De minister voldeed daaraan en daar toonde Lambrechts (D66) zich heel blij mee.

Tevreden

De VVD en de LPF hadden de minister van meet af aan gesteund. Het CDA toonde zich tevreden met de uitleg die Verdonk had gegeven. Kamerlid Van der Staaij van de SGP was ook uiterst kritisch. Volgens hem staat het licht echter niet op rood maar zeker op oranje. De minister moet voortvarend de nodige verbeteringen aanbrengen binnen de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).

Verdonk had er begrip voor dat GroenLinks, D66 en de SP een parlementair onderzoek wilden naar de asielafdeling van de IND. Maar ze wilde dat niet, omdat dat te veel beslag zou leggen op de capaciteit van de IND. Een recent onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de werkwijze van de IND voor reguliere zaken had ook veel van de dienst gevraagd. De motie haalde het niet.

Spoedig

Verdonk wil dat minister Bot (Buitenlandse Zaken) zo spoedig mogelijk met de Congolese autoriteiten gaat praten over de vraag welke informatie ze nodig hebben voor de terugkeer van ex-asielzoekers. Afhankelijk van de uitkomsten daarvan zal Verdonk bepalen of uitgeprocedeerde asielzoekers uit Congo weer naar hun land van herkomst worden uitgezet. De Kamer had de minister er in juni toe gedwongen om de uitzettingen op te schorten in afwachting van de behandeling van het onderzoek van de commissie-Havermans.

Twee moties haalden in de Kamer een meerderheid. Er komt een onafhankelijk toezicht op het terugkeerproces en de Kamer wil inzage in de documenten die ten grondslag liggen aan ambtsberichten van Buitenlandse Zaken. Op dat laatste punt moet Verdonk overigens nog overleggen met minister Bot.