DEN HAAG - Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken) heeft de Tweede Kamer in het afgelopen jaar ruim honderd keer verkeerd geïnformeerd. Dat stelde Tweede Kamerlid De Vries van de PvdA woensdag aan het begin van een door hemzelf aangevraagd spoeddebat over de verstrekking van asielgegevens aan Congo en andere landen.

Hij had vrijdag naar aanleiding van het rapport van de commissie-Havermans, die de gang van zaken rond Congo onderzocht, al gezegd dat Verdonk moet opstappen. De Vries hield Verdonk nu onder meer voor dat ze al op 23 november vorig jaar in de Kamer heeft gezegd dat "nimmer aan de Congolese immigratieautoriteiten gemeld wordt dat het om ex-asielzoekers gaat".

Maar volgens De Vries is dat wel gebeurd en heeft Verdonk dit herhaaldelijk en "met veel aplomb" ontkend. Hij vroeg zich af hoe Verdonk kan beweren dat ze de Kamer niet onjuist heeft geïnformeerd. "Dan staat mijn verstand dus stil", zei het Kamerlid.

Verboden

Volgens de commissie is er geen inhoudelijke informatie over de achtergrond van uitgeprocedeerde asielzoekers in Congo aangetroffen, maar zijn er in zeker twintig gevallen wel gegevens doorgegeven waaruit blijkt dat een betrokkene een voormalige asielzoeker was. Het is verboden dergelijke informatie te geven, omdat het betrokkenen na terugkeer in gevaar kan brengen.

Uit een intern onderzoek van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bleek vrijdag ook dat in de afgelopen jaren bij ruim honderd uitgeprocedeerde asielzoekers uit 31 andere landen aan de autoriteiten van hun herkomstland duidelijk is gemaakt dat ze hier asiel hadden aangevraagd.

Aftreden

GroenLinks wil dat Verdonk aftreedt. "Mijn fractie heeft niet langer het vertrouwen in deze minister. Hier past maar een sanctie: vertrekken", zei GroenLinks-Kamerlid Vos.

Volgens haar bedrijft Verdonk "struisvogelpolitiek". Vos stelt dat het onderscheid dat Verdonk maakt tussen inhoudelijke asielinformatie en de "administratieve slordigheden" die zijn begaan door op formulieren het aangevinkte hokje 'asiel' niet af te plakken, "niet relevant" is.

Vos: "De minister heeft de Tweede Kamer onjuist geïnformeerd en ze is politiek verantwoordelijk voor de uitvoering van internationale verplichtingen en de dure plicht om mensenlevens te beschermen".

Gelogen

Ook de SP vindt dat de minister moet aftreden. "De minister heeft gelogen", zei Tweede Kamerlid De Wit van de SP woensdag. Daarmee is de bewindsvrouw volgens hem volstrekt ongeloofwaardig geworden. Het zou haar sieren als ze zou aftreden, zei De Wit.

CDA

Het CDA wil dat Verdonk (uitlegt hoe het kan dat er toch asielgerelateerde informatie naar Congo is gegaan, terwijl de minister eerder in de Kamer "met grote stelligheid" had gesteld dat dat niet gebeurde. Ook moet Verdonk uitleggen waarom ze vindt dat ze de Kamer niet onjuist heeft geïnformeerd.

Dat zei CDA-Kamerlid Van Haersma Buma in het debat. Hij vroeg zich af hoe de eerdere stellige beweringen van de minister met elkaar te rijmen zijn. "Het is nu aan de minister om het uit te leggen. Bij haar ligt de bewijslast, ik wacht haar antwoord af."

Dat er documenten naar landen van herkomst zijn gegaan waarop het aangekruiste vakje 'asiel' niet was afgeplakt, noemde Van Haersma Buma "ernstige slordigheden die nooit hadden mogen voorkomen".

D66

D66 vindt dat Verdonk ruiterlijk moet erkennen dat ze de Tweede Kamer verkeerd heeft geïnformeerd over het doorgeven van de asielstatus van uitgeprocedeerde asielzoekers aan herkomstlanden. Dat zei Tweede Kamerlid Lambrechts van regeringspartij D66 woensdag in het spoeddebat.

Ze is min of meer opgelucht dat uit onderzoek van de commissie-Havermans is gebleken dat Nederland geen inhoudelijke informatie over asielzoekers aan Congo heeft verstrekt. Maar de asielstatus van ex-asielzoekers uit Congo en 31 andere landen is in ruim honderd gevallen wel degelijk doorgegeven.

Administratieve slordigheden

Verdonk mag dat niet bagatelliseren door de fouten af te doen als administratieve slordigheden, aldus Lambrechts. Een "iets meer oprecht mea culpa" is volgens haar op z'n plaats. Dat zou "zeer betekenisvol" zijn. Lambrechts vroeg zich af hoe het heeft kunnen gebeuren dat Verdonk er zolang van uit is gegaan dat de asielstatus niet werd verstrekt.

Parlementair onderzoek

D66 pleitte verder voor een parlementair onderzoek naar de gang van zaken bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in de afgelopen tien jaar. Ook in de kwestie-Congo is volgens Lambrechts gebleken dat het administratief een rotzooitje is bij de IND. Er zijn al vaker pogingen ondernomen om de IND te verbeteren, maar dat heeft volgens haar nog altijd niet geleid tot een snelle, goedwerkende en effectieve organisatie.

VVD

Volgens de VVD heeft Verdonk de Kamer niet verkeerd geïnformeerd. Dat zei VVD-Kamerlid Visser woensdag.

Volgens Visser gingen alle aantijgingen van het televisieprogramma Netwerk in februari en juni van dit jaar over geheime afspraken tussen Nederland en Congo waarbinnen inhoudelijke asielinformatie zou zijn verstrekt. Daarvan zei Verdonk altijd dat dat niet gebeurde. De commissie-Havermans geeft de minister daarin gelijk, aldus Visser.

Niet professioneel

Dat er desondanks formulieren naar Congo gingen waarop het aangevinkte hokje 'asiel' niet was afgeplakt, noemde Visser "ernstig" en "bepaald niet professioneel". Verdonk is daarvoor verantwoordelijk en daarop aanspreekbaar. Het beleid hoeft echter niet veranderd, maar de uitvoering moet beter en daarvoor moet Verdonk de aanbevelingen van de commissie-Havermans overnemen.