NEW DELHI - Het gaat in enkele Afrikaanse landen iets beter met de bestrijding van hiv en aids, vooral door gedragsverandering. Toch zijn in 2005 opnieuw vijf miljoen mensen besmet geraakt met het aidsvirus. Dat brengt het totale aantal infecties boven de veertig miljoen. Dat aantal was nooit zo hoog.

Dat blijkt maandag uit het jaarlijkse rapport over hiv en aids van de Verenigde Naties en de Wereldgezondheidsorganisatie. De twee organiaties constateren dat meer mensen toegang tot zorg en medicijnen hebben, en dat het erop lijkt dat voorlichting in sommige landen leidt tot voorzichtiger omgaan met drugsspuiten en seks. Aids heeft desondanks dit jaar aan 3,1 miljoen mensen het leven gekost, onder wie een half miljoen kinderen. Afrika is en blijft het zwaarst getroffen. Daar stierven 2,4 miljoen mensen aan de ziekte.

De organisaties waarschuwen dat het virus epidemische vormen gaat aannemen in het oosten van Europa, Centraal-Azië en Oost-Azië en dat de verspreiding erger wordt in het zuiden van Afrika. In Zimbabwe, Uganda en Kenia neemt het aantal besmettingen af, maar in Mozambique en Swaziland is sprake van een stijging. Zeker 85 procent van de Zuid-Afrikanen die medicijnen nodig heeft, krijgt ze niet.

Onveilige seks en drugsspuiten

In sommige landen lijken mensen veiliger te vrijen, hoewel in de VS en enkele Zuid-Amerikaanse landen het virus zich vooral verspreidt door onveilige seks tussen mannen. Een kwart van de hiv-besmetten daar beseft niet eens geïnfecteerd te zijn. Onveilige seks en drugsspuiten leidde tot een flinke toename van hiv en aids in Latijns-Amerika, vooral onder vrouwen. Wereldwijd hadden in 2003 16,5 miljoen vrouwen een hiv-infectie, dit jaar zijn dat er maar liefst een miljoen meer.

In Azië deed zich eenvijfde van alle nieuwe besmettingen voor. China en Myanmar (Birma) doen te weinig aan het bestrijden van hiv en aids, aldus het rapport. China blijkt niet in staat om iedereen de juiste medicijnen te geven. Het virus is in het hele land te vinden, vooral door commerciële seks en drugsspuiten. Thailand doet het beter, laten de cijfers zien.

De Verenigde Naties roepen ook het Midden-Oosten om werk te maken van aidsbestrijding. Hier, en in Noord-Afrika, neemt het aantal infecties toe. De gezondheidsinstanties schreeuwen om beter inzicht in de de verspreiding van hiv. Sudan is er het slechtst aan toe. Voorlichting is daar nauwelijks doorgedrongen. Slechts 5 procent van de vrouwen bleek te weten dat een condoom een infectie kan tegengaan. Ruim tweederde van de vrouwen had nog nooit van een condoom gehoord of zoiets gezien, bleek uit recent onderzoek.

Peter Piot, hoofd van het Unaids-programma, zei blij te zijn dat sommige landen vooruitgang boeken. Maar het is nog steeds niet genoeg om de epidemie wereldwijd de baas te worden. Sinds aids begin jaren '80 opdook, zijn er al 25 miljoen mensen aan gestorven.