DEN HAAG - De speciale uitzettingsprocedure voor overlevenden van de brand in het cellencomplex op Schiphol begint maandag. Een terugkeerfunctionaris zal in overleg met een medisch team bekijken wie op het vliegtuig naar z'n land van herkomst kan worden gezet.

Dat heeft minister Verdonk (Vreemdelingenzaken) donderdag aangekondigd in het derde spoedoverleg in de Tweede Kamer over de nasleep van de brand, waarbij elf illegale vreemdelingen om het leven kwamen. Ongeveer tweehonderd overlevenden zullen nu al in aanmerking komen voor de procedure.

Verdonk

Verdonk zet geen mensen uit zolang ze beschikbaar moeten zijn voor de onderzoeken naar de brand. Dat zijn er circa vijftig. Maar de verhoren met hen zullen naar verwachting ook volgende week worden afgerond. Ongeveer tien overlevenden zijn inmiddels vrijwillig teruggekeerd, aldus de minister.

Trauma

Verdonk benadrukte dat mensen pas worden uitgezet na een zorgvuldig en onafhankelijk medisch onderzoek. Vreemdelingen mogen nog in ons land blijven als het om gezondheidsredenen onverantwoord is te reizen, bijvoorbeeld als iemand volgens deskundigen een trauma heeft.

Diverse fracties hadden Verdonk en haar collega Donner van Justitie opnieuw naar de Kamer geroepen, omdat de verhalen van de ministers en van de overlevenden zelf over de opvang en behandeling na de brand uiteen lopen. Donner, die niet op individuele omstandigheden wilde ingaan, hield echter vol dat de opvang over het algemeen goed is geweest en dat er altijd punten zijn die beter konden.

Klachten

Donner wees erop dat deze week opnieuw met alle overlevenden is gesproken, waarbij die konden aangeven welke klachten ze nog hebben. Als de Inspectie voor de Gezondheidszorg tijdens haar huidige onderzoek naar de nazorg zaken tegenkomt die anders moeten, dan krijgt het ministerie dat zo snel mogelijk te horen om vervolgens actie te kunnen ondernemen, aldus de minister.

Nazorg

Het CDA gaat ervan uit dat de medewerkers in de detentiecentra hun uiterste best doen om nazorg aan de overlevenden te verlenen. De VVD heeft ook vertrouwen in de hulpverlening en wil pas een politiek debat over de kwestie voeren op basis van de uitkomsten van de diverse onderzoeken. Coalitiegenoot D66 durfde niet te zeggen dat de opvang schromelijk tekort is geschoten, maar ook niet dat die goed was. De fractie wacht het oordeel van de inspectie af.

Oppositiepartijen als de PvdA, GroenLinks, SP en de ChristenUnie blijven erbij dat de medische en psychische begeleiding tekort schiet. Volgens de laatste drie fracties zouden getraumatiseerde mensen niet in een detentiecentrum moeten worden opgesloten.

Wake

Ongeveer driehonderd mensen hebben donderdagavond in Nijmegen de Schipholwake bijgewoond, ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Schipholbrand vorige maand. De wake begon om 19.30 uur op het plein naast het stadhuis in de Marikenstraat.

Aan het begin van de wake werd stilgestaan bij de moord op activist Louis Sévèke, lid van het platform Breed Pardon en een van de organisatoren. W. van Eck, fractievoorzitter van GroenLinks in Nijmegen, sprak donderdag van een "lege plaats in ons midden."

Hij zei verder dat het erg fijn was dat aan "een van de belangrijkste wensen van de familie van Sévèke gehoor kon worden gegeven, door de wake te laten doorgaan."

Geen stille tocht

Familie en vrienden besloten eerder dat er geen stille tocht moest komen omdat Sévèke zelf niets had met stille tochten en openbare herdenkingen. Van Eck zei te vermoeden dat veel mensen ook naar de wake waren gekomen uit respect voor de activist. De aanwezigen hielden twee minuten stilte in acht voor de slachtoffers van de Schipholbrand.

In Amsterdam woonden ongeveer 150 mensen de wake voor het stadhuis bij. Enkele aanwezigen droegen spandoeken met de tekst 'Krokodillentranen' erop en er werden kaarsen gebrand. Ook waren enkele politici aanwezig onder wie PvdA-leider Wouter Bos, GroenLinks-leider Femke Halsema en de Amsterdamse wethouder Aboutaleb. Zij lazen de namen op van de slachtoffers van de Schipholbrand.

Stilte

Ook in de hoofdstad werden twee minuten stilte in acht genomen. Verder nam een van de overlevenden het woord. Hij vertelde onder meer veel last te hebben van stress en nachtmerries.

Volgens landelijk actiecoördinator M. Hoek van GroenLinks deden ongeveer tachtig gemeenten mee aan de herdenking. De opkomst was volgens Hoek wisselend. In totaal kwamen er tussen de 7500 en 8000 mensen op de bijeenkomsten af.