Nederland en andere Europese lidstaten moeten meer doen om de rechten van mensen te beschermen die naar de Europese Unie reizen. Dat schrijft de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) woensdag in een kritische brief.

"Om beleid op rechtmatige wijze uit te voeren moet de grondhouding van lidstaten veranderen van 'waar komen we mee weg' naar 'wat moeten we doen?'", aldus de onafhankelijke commissie, die het parlement en de regering adviseert over dit soort thema's.

De ACVZ onderzocht mensenrechtenschendingen aan de Europese buitengrenzen, met name zogenoemde push- en pullbacks. Dat zijn acties waarbij migranten worden weggestuurd door een van de Europese lidstaten (pushbacks) of teruggehaald door een ander land (pullbacks) zonder dat ze een asielverzoek hebben kunnen indienen.

Volgens het VN-vluchtelingenverdrag, dat Nederland ook heeft ondertekend, hebben vluchtelingen het recht om asiel aan te vragen in Europa.

De commissie noemt de push- en pullbacks "ontoelaatbaar en in strijd met internationale standaarden en Europese waarden. We zijn door een ondergrens gegaan aan de EU-grens."

Zie ook |Dit jaar 12.000 pushbacks aan Europese buitengrenzen: 'Erosie van normen'

Slachtoffers kunnen moeilijk hun recht halen

Volgens de ACVZ is het te moeilijk voor slachtoffers van illegale pushbacks om hun recht te halen. De mogelijkheden om te klagen zijn beperkt en juridische bijstand is nauwelijks geregeld. De commissie wijst erop dat Nederland hiermee juridisch nog meer in de problemen kan komen.

Het "patroon van wegkijken en onderling afschuiven van verantwoordelijkheid door lidstaten en ook de EU-instellingen" moet volgens de ACVZ doorbroken worden. Maar het ontbreekt aan politieke wil, schrijft de adviescommissie.

De ACVZ adviseert dat Nederland zich sterker gaat inzetten om de situatie aan de grenzen te verbeteren, bijvoorbeeld met materiële steun of geld. Verder zou Nederland zich moeten inzetten om in samenwerking met de andere lidstaten het beleid te veranderen, de rechtspositie van de migranten te verbeteren en de monitoring aan te scherpen.