De VVD en het CDA willen definitief niet samen met PvdA én GroenLinks formeren. Dat laten de leiders van die vier partijen dinsdag weten na afloop van een gesprek bij informateur Mariëtte Hamer.

"VVD en CDA hebben ons zojuist bij de informateur laten weten dat ze met ons niet willen praten over de inhoud van een mogelijk regeerakkoord", zei Lilianne Ploumen (PvdA). Ze noemt die stap "heel erg jammer".

GroenLinks-leider Jesse Klaver vindt de beslissing van VVD en CDA "on-Nederlands".

"Twee partijen geven aan dat ze inhoudelijke onderhandelingen weigeren", zei Klaver, die samen met Ploumen verslag uitbracht. "Democratie is de verliezer, en dat is zonde."

PvdA en GroenLinks kondigden op 20 augustus aan samen verder te gaan in de eventuele formatieonderhandelingen. Het was een logische stap om de linkse samenwerking te versterken, aldus de partijleiders.

Het steekt Ploumen en Klaver dat Mark Rutte (VVD) en Wopke Hoekstra (CDA) niet eens aan inhoudelijke gesprekken wilden beginnen. Verschillen, die zij ook wel zien, zijn namelijk te overbruggen. "Het hele idee van een formatie is dat je daar met elkaar over gaat praten", aldus Klaver.

Rutte en Hoekstra vrezen instabiliteit met twee linkse partijen

Rutte en Hoekstra vrezen voor een instabiel kabinet als óf GroenLinks óf PvdA niet nodig is voor een meerderheid. "Het kan gebeuren dat op belangrijke onderdelen de ene fractie anders stemt dan de andere. Die luxe hebben VVD, CDA en D66 niet", zei Rutte.

Daarnaast zien ze veel inhoudelijke verschillen met beide partijen. Die optelsom maakt dat VVD en CDA niet met twee linkse partijen in zee willen.

Rutte deed nog wel een handreiking richting Ploumen en Klaver bij de informateur, zei hij. "Ik heb gezegd dat wij er alles aan zullen doen om in het regeerakkoord op het punt van vergroening, klimaatverandering, stikstof en onderwijs de hand uit te steken en inhoudelijk de samenwerking op te zoeken."

Rutte zei dat zijn besluit niets te maken heeft met een gebrek aan vertrouwen in GroenLinks of PvdA.

Hoekstra zei dat er ook andere varianten van een meerderheidscoalitie denkbaar zijn, maar wilde niet zeggen welke.

Ook de ChristenUnie zal waarschijnlijk niet gaan onderhandelen, zei partijleider Gert-Jan Segers. Hij voelt zich al langer "ongewenst" door met name D66. Een minderheidscoalitie is wat hem betreft de haalbaarste stap op dit moment.

D66: 'Het is nu aan VVD om weg uit impasse te vinden'

Een vijfpartijencoalitie met VVD, D66, CDA, GroenLinks én PvdA heeft altijd de voorkeur gehad van D66-leider Sigrid Kaag. Ze noemt de uitsluiting van de linkse partijen door VVD en CDA dan ook "meer dan spijtig".

Volgens Kaag is het nu aan VVD als grootste partij om een weg uit de "formele impasse" te vinden.

Op de vraag of het nog vanzelfsprekend is dat D66 in een nieuw kabinet gaat zitten, antwoordde Kaag dat "iedere partij zich zal gaan beraden".

Hoe het nu verder moet, is niet duidelijk. Een meerderheidscoalitie lijkt verder weg dan ooit sinds er 5,5 maand geleden verkiezingen waren. Afgelopen zomer schreven Rutte en Kaag als verkiezingswinnaars een begin van een regeerakkoord, in de hoop dat anderen zich hierbij aan zouden sluiten.

Het is onduidelijk hoe het nu verdergaat in het formatieproces. Een minderheidskabinet is een optie, maar daar heeft tot nu toe geen enkele partij haar voorkeur voor uitgesproken.

VVD en CDA willen niet verder met links: 'Oplossingen raken uit zicht'
51
VVD en CDA willen niet verder met links: 'Oplossingen raken uit zicht'