De zomer is ook in Noord-Amerika officieel ten einde, maar in het westen van de VS smeulen bosbranden nog door, met nog zo'n zeventienhonderd actieve brandhaarden. Die hebben inmiddels een ongekend groot oppervlak bosgebied in de as gelegd.

Het oude record, slechts twee jaar oud, is inmiddels bijna verdubbeld, zegt bosbrandenexpert Guido van der Werf tegen NU.nl. Hij is hoogleraar mondiale koolstofcyclus aan de Vrije Universiteit, en betrokken bij een internationaal satellietprogramma dat natuurbranden over de hele wereld in de gaten houdt.

Die blik vanuit de ruimte helpt om de grootte van de branden in perspectief te zien. Bosbranden in Californië bereiken bijna elk jaar aan het einde van de zomer het nieuws, maar dat is vaak op het moment dat branden in de buurt van bewoond gebied komen. En ook een relatief kleine bosbrand kan een dorp bedreigen.

Voor de werkelijke schaal moet je daarom vanuit de ruimte kijken, en sinds die metingen bestaan vallen twee zaken op: bosbranden in Californië nemen structureel toe - en het waren er nog nooit zoveel als dit jaar. Dat toont de onderstaande door Van der Werf gemaakte grafiek, die ook de bosrijke westelijke staten Oregon en Washington meeneemt.

Bosbranden langs de Amerikaanse westkust bereiken dit jaar een recordomvang. (Grafiek: Guido van der Werf).

Is het brandseizoen in de VS voorbij? Niet helemaal. Met het invallen van de herfst kan voor het grootste deel van de Amerikaanse westkust de balans opgemaakt worden. "Maar de zuidelijke helft van Californië is nog een uitzondering. Daar kan in dit jaargetijde een kurkdroge, oostelijke woestijnwind opsteken - en kunnen nog best nieuwe en grote branden ontstaan, later in het jaar."

Plotseling opgelaaide bosbrand bedreigt kampeerders in Californië
42
Plotseling opgelaaide bosbrand bedreigt kampeerders in Californië

Amerikaanse bosbranden veroorzaken CO2-uitstoot van België of meer

Dat de branden in Californië in 2020 een recordomvang hebben bereikt, is echter al duidelijk. En daarbij komt ook een recordhoeveelheid CO2 vrij. Ook die uitstoot kan worden ingeschat op basis van de satellietwaarnemingen, vertelt Van der Werf: "Wij kijken naar het gebied dat in brand gaat, en combineren dat met metingen en modellen van de aanwezige begroeiing, en proberen te berekenen hoeveel daarvan daadwerkelijk verbrandt."

De droge biomassa bestaat voor ongeveer de helft uit koolstof, en die koolstof zet bij verbranding grotendeels om in CO2. Bij 'perfecte verbranding' produceert 1 ton koolstof, 3,67 ton CO2.

Je kunt eruit afleiden dat de CO2-uitstoot van de Amerikaanse bosbranden in elk geval boven de 100 miljoen ton uitkomt - grofweg de uitstoot van België - en misschien wel richting 150 miljoen ton gaat.

Voor het klimaat zijn alleen bossen die niet herstellen een probleem

Toch is de onderzoeker voorzichtig om deze bosbranden een klimaatramp te noemen. Dat hangt volgens hem niet zozeer af van de hoogte van de uitstoot, maar van de mate waarin de bossen weten te herstellen.

Uit onderzoek blijkt dat Californische bossen in een steeds warmer klimaat moeite hebben om na bosbranden te herstellen. Op de meeste plekken zal het bos nu nog deels herstellen, en zal die nieuwe bomengroei weer een deel van de CO2 opnemen die vrijkwam bij de branden.

Wat dat betreft baren bosbranden in Siberië Van der Werf dit jaar grotere zorgen. Daar staan minder camera's op, en ze halen dus ook minder snel het nieuws, maar ook die branden zijn met klimaatsatellieten in kaart te brengen.

Nieuw fenomeen: bosbranden binnen poolcirkel

En dat toont eveneens een recordgrootte omvang: er ging in Rusland dit jaar ruim vier keer zo veel bos in vlammen op als in de VS, en een groot deel van de branden vonden plaats boven de noordpoolcirkel.

Daar horen dergelijke branden eigenlijk niet voor te komen, en dat is een teken dat de branden de natuurlijke koolstofkringloop in het gebied verstoren, aldus de expert - en daarmee ook een netto bron van CO2 toevoegen aan een reeds opwarmend klimaat.