Nobelprijs vrede voor El-Baradei (video)

OSLO/WENEN/DEN HAAG - De Nobelprijs voor de Vrede is dit jaar toegekend aan het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) en zijn directeur Mohammed el-Baradei. Dat maakte de Nobelprijsjury vrijdag bekend in Oslo. Het IAEA en el-Baradei behoorden vooraf tot de favorieten. Internationaal is over het algemeen met instemming gereageerd op de keuze van de jury.

Bekijk video: Modem/ Breedband

El-Baradei en de atoomwaakhond van de Verenigde Naties krijgen de onderscheiding "voor hun inspanningen om te voorkomen dat nucleaire energie voor militaire doeleinden wordt ingezet, en te verzekeren dat nucleaire energie voor vreedzame doeleinden wordt gebruikt en op de veiligste manier".


'We moeten afstand doen van het onwerkbare concept dat het moreel laakbaar is jacht te maken op massavernietigingswapens, maar dat het moreel acceptabel is voor anderen om wel over dergelijke wapens te beschikken en hun arsenaal steeds maar uit te breiden'

De Nobelprijzen worden traditioneel op 10 december uitgereikt. Dat is de sterfdag van de stichter van de Nobelprijs, Alfred Nobel (1833-1896). Aan de onderscheiding is een bedrag van 1,1 miljoen euro verbonden.

Dreiging

"In een tijd waarin de dreiging van kernwapens weer toeneemt, wil het Noorse Nobel-Comité benadrukken dat deze dreiging moet worden benaderd met de breedst mogelijke internationale samenwerking. Dit principe komt volledig tot uitdrukking in het werk van het IAEA en zijn directeur", stelt het juryrapport.

El-Baradei toonde zich zeer verheugd. Hij aanvaardde de prijs als een impuls om zijn werk met extra kracht voort te zetten. "Een shot in de arm", zei hij tijdens een persconferentie op het IAEA-hoofdkantoor in Wenen. De Egyptenaar onderstreepte dat de prijs een aansporing is om de crises rond Noord-Korea en Iran met hernieuwde internationale ondersteuning vreedzaam op te lossen.

Telefoontje

De 63-jarige el-Baradei zei verbaasd te zijn dat hij en zijn organisatie de prijs krijgen. Hij gold weliswaar als belangrijke kanshebber, maar omdat een "traditioneel telefoontje vooraf" uitbleef, dacht de Egyptenaar dat de Nobelprijs aan hem voorbij was gegaan. Hij hoorde het nieuws pas tijdens de televisie-uitzending van de bekendmaking in Oslo.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Condoleezza Rice, heeft Mohammed El-Baradei en zijn organisatie gefeliciteerd met de Nobelprijs voor de Vrede. Volgens de bewindsvrouw is de prijs "welverdiend". De Verenigde Staten hebben geregeld kritiek uitgeoefend op El-Baradei. Hij stelt zich in de ogen van Washington vaak te slap op in bijvoorbeeld het conflict met Iran.

Invasie

Ook de kritiek van el-Baradei op de door de Amerikanen geleide invasie van Irak in maart 2003, viel slecht in Washington. De Amerikanen probeerden zelfs de jongste herverkiezing van de Egyptenaar als IAEA-chef te blokkeren, maar dat mislukte uiteindelijk vorige maand.

De Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie, noemde het werk van de kersverse Nobelprijswinnaars "van cruciaal belang voor de internationale veiligheid". De inspanningen van het IAEA en el-Baradei geven volgens een woordvoerster van de Commissie aan "welke waarde multilaterale samenwerking heeft voor de wereld".

De Britse premier Tony Blair zei dat de onderscheiding "heel duidelijk" aantoont dat het IAEA werkt aan vrede en veiligheid op de wereld. De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder prees het "goede werk" dat el-Baradei heeft verricht tijdens de oorlog in Irak en zijn inspanningen in de kwestie-Iran.

Kofi Annan

Volgens VN-secretaris generaal Kofi Annan, zelf een oud-winnaar, werkt het IAEA sinds 1957 onvermoeibaar aan het tegengaan van de verspreiding van kernwapens. "El-Baradei heeft deze zo belangrijke missie sinds 1997 met grote vaardigheid geleid", aldus de hoogste VN-baas.

Premier Balkenende zei dat el-Baradei iemand is met veel gezag en dat hij terecht de Nobelprijs krijgt. Ook minister Bot van Buitenlandse Zaken is blij met de keuze voor het IAEA en el-Baradei. Hij noemde de IAEA-directeur "een hele constructieve man die goed leiding geeft. Hij zoekt altijd naar compromissen en oplossingen", aldus Bot.

Voorganger

Zijn voorganger Max van der Stoel vindt het eveneens "verheugend" dat het IAEA en zijn baas in het zonnetje zijn gezet. Van der Stoel was tot 1999 VN-rapporteur voor de naleving van de mensenrechten in Irak.

De Israëlische vice-premier en oud-winnaar van de Nobelprijs Shimon Peres noemde el-Baradei "een waardig winnaar, hoewel niet de perfecte keuze". Volgens Peres zijn er veel lekken in het systeem, zoals in het geval van Iran. "Maar het agentschap heeft veel bijgedragen om de wapenwedloop in te dammen en te voorkomen dat wapens in gevaarlijke handen vallen", aldus Peres.

Tip de redactie