De afgelopen tijd werd veel gediscussieerd over de vraag of klimaatverandering nou wel of niet bijdraagt aan de massale bosbranden in Australië. Het exactste antwoord dat de wetenschap daarop kan geven, is woensdag gepubliceerd. Het korte antwoord luidt: ja, voor ten minste 30 procent.

Dat is een ondergrens, zeggen gespecialiseerde onderzoekers. De rol van klimaatverandering kan aanzienlijk groter zijn, maar niet kleiner. Daarnaast blijft het weer altijd een factor. Een deel van de oorzaken van de extreme droogte die Australië afgelopen jaar trof, is dus natuurlijk.

Dit blijkt uit een omvangrijke wetenschappelijke studie naar de oorzaken van de bosbranden. Het onderzoek is uitgevoerd door World Weather Attribution, een wetenschappelijk netwerk van gespecialiseerde klimaatwetenschappers. In totaal hebben achttien onderzoekers van diverse instituten aan de studie meegewerkt.

Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI is hoofdauteur van de studie. Hij vertelt aan NU.nl dat de kans op weersomstandigheden die aanhoudende bosbranden veroorzaken door klimaatverandering is toegenomen.

"Die toename is minstens 30 procent, maar het kan ook veel meer zijn. Dat komt doordat klimaatmodellen de werkelijke trend voor extreme hitte onderschatten. De modellen geven daarom allemaal een te lage waarde voor de toename van de kans op zulk weer."

Waarom zijn de bosbranden dit jaar zo heftig in Australië?
102
Video
Waarom zijn de bosbranden dit jaar zo heftig in Australië?

'Mensen vergeten de invloed van hitte mee te nemen'

Met name door hitte is het risico op bosbranden groter geworden. De neerslag in Australië blijft daarentegen redelijk constant met afgewisseld natte en droge jaren. Van Oldenborgh: "Er zijn nog weleens mensen die vergeten de invloed van hitte op de kans op bosbranden mee te nemen. Een hogere temperatuur droogt de brandstof in het bos verder uit, zodat het sneller en heviger kan branden."

"Een probleem is ook dat het woord droogte zoveel betekenissen heeft. Je kunt het zien als simpelweg lage neerslag. Maar een relevantere betekenis is bodemdroogte: het vochttekort in de bodem. Dat hangt niet alleen af van de neerslag, maar ook van de verdamping. De verdamping neemt toe door hogere temperaturen. Langs die route vergroot klimaatverandering het risico op bosbranden."

Kans op bosbranden neemt verder toe als aarde verder opwarmt

Attributieonderzoek is een relatief nieuwe tak in de klimaatwetenschap, waarbij met terugwerkende kracht de invloed van klimaatverandering op een gebeurtenis met extreem weer kan worden berekend. Dit gebeurt door een groot aantal klimaatmodellen in twee standen te laten draaien: één met het oorspronkelijke klimaat en één met het huidige, opgewarmde klimaat. Als de opwarmende trend leidt tot een toename van de kans op een extreme afwijking, dan kan die op deze manier exact worden berekend.

Lang niet alle weerextremen worden versterkt door klimaatverandering, zegt Van Oldenborgh. Maar bij de Australische droogte is het verband duidelijk aantoonbaar. Uit de studie kan ook worden afgeleid dat de kans op soortgelijke extreme bosbranden toeneemt als de mondiale opwarming aanhoudt.