191 landen nemen Verklaring van Johannesburg aan

JOHANNESBURG - Politici en vertegenwoordigers van milieu- en ontwikkelingsorganisaties hebben woensdag verdeeld gereageerd op de resultaten van de VN-top over duurzame ontwikkeling in Johannesburg. Premier Balkenende, bondskanselier Schröder en VN-topman Kofi Annan zijn tevreden, de organisaties zijn zwaar teleurgesteld.

Zij klagen vooral over het gebrek aan harde afspraken over onder meer de bevordering van het gebruik van duurzame energie en het geld dat jaarlijks naar ontwikkelingshulp moet gaan. De conferentie werd woensdag afgesloten met de aanvaarding van een actieplan van meer dan zeventig pagina's en de Verklaring van Johannesburg. Over het actieplan was tot in de nacht van dinsdag op woensdag gesteggeld. Toen stemden de onderhandelaars in met de tekst over de gezondheidszorg.

Schuldenlast

Over de verklaring werd tot op het allerlaatst onderhandeld. Zij is aanmerkelijk voorzichtiger dan wat in ontwerpteksten stond. Zo is weggevallen dat de schuldenlast van de ontwikkelingslanden een grote hindernis is op weg naar duurzame ontwikkeling.

'Verraden'

De onvrede van de organisaties kwam woensdag tot uiting tijdens de toespraak van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell. Hij verving president Bush, die als enige regeringsleider van de zeven rijke industrielanden niet naar Johannesburg is gegaan. Demonstranten ontrolden een spandoek met de tekst 'verraden door regeringen'. "Ik heb jullie gehoord," reageerde de Amerikaanse bewindsman.

Boegeroep

Powell werd uitgejouwd toen hij zei dat Washington het probleem van de broeikasgassen met ferme hand aanpakt. De Verenigde Staten lagen tijdens de conferentie juist onder vuur, omdat de regering in Washington weigert het Kyoto Protocol te ondertekenen, dat een reeks maatregelen tegen de opwarming van de aarde bevat. Powell werd eveneens met boegeroep ontvangen toen hij sprak over de hongersnood in Zuid-Afrika, maar het beleid van de omstreden Zimbabwaanse president Mugabe niet afkeurde.

'Geen wonderen verwachten'

Annan erkende dat sommigen teleurgesteld zijn over de resultaten van de top, maar dat is volgens hem niet terecht. "Je moet van een conferentie als deze geen wonderen verwachten, er moet politieke betrokkenheid ontstaan." Annan zei te verwachten dat er over tien jaar heel wat bereikt zal zijn, als de deelnemers aan de conferentie vastbesloten zijn actie te ondernemen en de akkoorden en beloften toe te passen.

Uit

Minister-president Balkenende en staatssecretaris Van Geel van Milieu toonden zich ook tevreden. Van Geel is het resultaat meegevallen, temeer omdat milieu 'uit' is. Hij noemde de kritiek dat er niets is bereikt "belachelijk". "Niemand kan mij vertellen wat het alternatief is voor dit soort besprekingen. Dat gaat nu eenmaal stap voor stap," zei hij. Balkenende vindt het vooral belangrijk dat tijdens de top het besef is ontstaan dat onderwerpen als armoedebestrijding, handel en milieu nauw samenhangen.

Bondskanselier Schröder van Duitsland is vooral tevreden over de resultaten op het gebied van de biodiversiteit, de stimulering van duurzame energie en schoon water.

Geen goed woord

Bij de milieu- en ontwikkelingsorganisaties klonken heel andere geluiden. Een woordvoerder van Milieudefensie had geen goed woord over voor het actieplan. "In plaats van duurzaamheid hebben ze de handel zitten promoten." Zowel Milieudefensie als Greenpeace vindt de doelstellingen voor duurzame energie een forse stap achteruit. De landen spraken af dat het aandeel daarvan in de energievoorziening substantieel groter moet worden zonder een streefpercentage te noemen.

Vrijblijvend

Ontwikkelingsorganisaties menen dat de top te vrijblijvende teksten heeft opgeleverd. Directeur Papma van Novib hekelde het gebrek aan harde afspraken over onder meer de afbraak van landbouwsubsidies en het geld dat jaarlijks naar ontwikkelingssamenwerking moet gaan. Een woordvoerster van de katholieke hulporganisatie Cordaid was het hier gedeeltelijk mee eens. Zij noemde het winst dat er voor het eerst op een VN-conferentie een verbinding is gelegd tussen zaken als armoedebestrijding, de rechten van vrouwen, handel en duurzame ontwikkeling.

Tip de redactie