Meerdere partijen hebben dinsdag tijdens een debat in de Tweede Kamer vragen gesteld bij de plannen van CDA-minister Wopke Hoekstra (Financiën) om de Belastingdienst op te knippen. Niet alleen de oppositie, maar ook coalitiepartijen VVD, D66 en ChristenUnie vragen zich af waarom Hoekstra heeft gekozen voor het opknippen van de organisatie. Ook het CDA is kritisch.

Hoekstra, die na het aftreden van staatssecretaris Menno Snel de portefeuille tijdelijk overneemt, kondigde onlangs aan de Belastingdienst rigoureus te reorganiseren.

De dienst wordt opgeknipt in drie diensten: Belastingen, Toeslagen en Douane met ieder een eigen ambtelijke top en twee staatssecretarissen.

Kamer wijst op risico's bij te snelle reorganisatie

Meerdere parlementariërs wezen in het debat op een rapport waaruit blijkt dat een te snelle ontvlechting van Toeslagen en het fiscale deel van de Belastingdienst een risico is voor de continuïteit en de dienstverlening aan burgers. Naast de kinderopvangtoeslag kampt de fiscus al jaren met grote ict-problemen en personeelswerving.

Henk Nijboer (PvdA) vroeg zich af waarom Hoekstra de Belastingdienst zo snel wil reorganiseren, nog voordat de vervangers van Snel zijn begonnen. GroenLinks-Kamerlid Bart Snels noemde de plannen "onverstandig" en vindt dat het kabinet de opsplitsing moet heroverwegen.

Opvallend is dat ook de coalitie vraagtekens heeft."Waarom komen er meer koks in de keuken?" wilde VVD'ers Helma Lodders weten. Steven van Weyenberg (D66): "Wie wordt er verantwoordelijk voor de ict? En wie voor de Belastingtelefoon? Waarom is voor deze vorm gekozen?" Ook CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt toonde zich kritisch. Hij wil dat het takenpakket en de invulling van de verantwoordelijkheden kunnen worden aangepast.

Als het aan VVD, D66 en ChristenUnie ligt, blijft de minister ook in de toekomst betrokken bij de drie nieuwe departementen en in het bijzonder bij de afhandeling van de kinderopvangtoeslag.

Volgens Hoekstra zijn de "hoofdcontouren helder" en wordt het volledige takenpakket en de verdeling bekend na de benoeming van de twee nieuwe staatssecretarissen. Hij zegde toe dat hij "absoluut" betrokken blijft bij de Belastingdienst en de afhandeling van de opvangtoeslagfraude.

Waardering voor bezoek Rutte, Kamer blijft kritisch

De Kamer debatteerde dinsdag met premier Mark Rutte en Hoekstra over de reorganisatieplannen en de afhandeling van de kinderopvangtoeslagaffaire.

In de Kamer klonk brede waardering voor de bijeenkomst met 200 gedupeerde ouders waar Rutte en Hoekstra maandag bij aanwezig waren. Naar eigen zeggen liet Rutte meerdere malen een traan vallen bij het horen van de verhalen van de ouders.

Tegelijkertijd bleef de Kamer kritisch. Zo vroegen Snels en Omtzigt om opheldering over een speciale ministeriële commissie waar onder meer de harde fraudeaanpak in zou zijn besproken. Premier Rutte was voorzitter van die commissie.

Volgens de premier is de keiharde fraudeaanpak nooit besproken. Ook is volgens Rutte niet terug te vinden wanneer precies en door wie is besloten op welk moment door de gaan met de uit de hand gelopen fraudejacht.

Dat er niets terug te vinden is, noemde Omtzigt "doodeng". "Wat is dit voor overheid? De overheid houdt alles bij van de burger, maar wanneer de overheid een besluit neemt, met grote gevolgen voor de burgers, kan er niets worden gereconstrueerd."

Premier Rutte zegde toe nogmaals na te gaan wat er kan worden gevonden en met een tijdlijn te komen.

Kamer wil deadline voor rapporten Donner

Daarnaast wees de Kamer erop dat het het enige waar mogelijk duizenden gedupeerde ouders iets aan hebben is dat zij zo snel mogelijk gecompenseerd worden voor de materiële en immateriële schade.

Zo wil SP'er Renske Leijten dat de Belastingdienst de verjaringstermijn loslaat, zodat ouders niet bij de rechter hun gelijk moeten halen.

Om daar stappen in te kunnen maken herhaalde Hoekstra dat het onderzoek van de commissie-Donner moet worden afgewacht. Die had vorige maand al de resultaten moeten presenteren, maar om onduidelijke redenen is de presentatie een maand uitgesteld.

De Kamer wilde weten wanneer dat onderzoek uiterlijk is afgerond. Ook het onderzoek naar het mogelijk etnisch profileren door de Belastingdienst van de gedupeerde ouders laat op zich wachten. Hoekstra kon daar geen uitsluitsel over geven, maar benadrukte dat het kabinet er alles aan doet om de ouders snel, maar op een zorgvuldige manier, te helpen.

In de toeslagenaffaire zette de Belastingdienst de opvangtoeslag waar ouders recht op hadden in veruit de meeste gevallen onterecht stop en vorderde voor tienduizenden euro's terug, terwijl er geen bewijs voor fraude was. Duizenden ouders raakten in de financiële problemen.

Zowel de Tweede Kamer als het kabinet is het er eerder over eens geworden dat het toeslagenstelsel op de schop moet. Het kan echter jaren duren voordat er een nieuw systeem is; het is de bedoeling dat het nog uit te werken voorstel pas bij de volgende formatie op tafel komt.