NYBORG - Nederland vindt niet langer dat uitbreiding van de Europese Unie onmogelijk is zonder grondige hervorming van het miljarden kostende landbouwbeleid. Volgens minister Veerman van Landbouw maandag zou Nederland alleen komen te staan met die eis. Hij verzacht nu het standpunt om te voorkomen dat Nederland de uitbreiding met een veto moet tegenhouden.

Het vorige kabinet had hard ingezet op de zogenaamde directe inkomenssteun die de EU betaalt aan boeren. Als de boeren uit de tien nieuwe lidstaten die ook krijgen, moet deze vorm van subsidie worden afgebouwd, luidde de eis, anders wordt het onbetaalbaar.

"Geen veto waard"

Aanvankelijk had Nederland drie medestanders: Engeland, Duitsland en Zweden. Maar die dreigen af te haken. "Ik heb de vrees dat als puntje bij paaltje komt, we geen compagnons meer zien", zegt de minister. Alleen een veto kan Nederland dan nog redden. Veerman "Maar dit is mij geen veto waard."

Explosie budget

De nieuwe lidstaten hebben een grote landbouwbevolking. Het budget van Europese subsidies zal exploderen, voorspelt Veerman. Daarom heeft de minister een alternatief bedacht: nu alvast afspreken dat de kosten niet zullen stijgen, later pas bepalen hoe. "Daarmee is het kader duidelijk maar is er meer tijd om over vorm en verdeling te spreken."

Breuk regeerakkoord

Veerman breekt hiermee met het regeerakkoord, dat pas een paar maanden oud is. Daarin staat dat de uitbreiding pas kan plaatsvinden als de inkomenssteun wordt afgebouwd. Het idee is overigens nog geen kabinetsstandpunt; de bewindsman heeft het met 'enkele ministers' besproken. Veerman heeft maandag tijdens een bijeenkomst van EU-landbouwministers voorzichtig zijn collega's gepolst. "Die moesten er even aan wennen", gaf hij toe.

Bloedproef in Kopenhagen

Volgens Veerman is er geen tijd te verliezen. Tijdens de top in Kopenhagen in december wordt de knoop over de uitbreiding doorgehakt. "Dan komt de bloedproef: ben je voor of tegen. Dat komt steeds dichterbij." Veel politici noemen de toetreding van de voormalige Oostbloklanden plus Cyprus en Malta 'historisch'.

"Niemand wil het odium op zich laden, de nieuwe lidstaten een voet dwars te zetten", voorspelt de minister. Ook hij niet. "Wij willen niet voor het blok komen te staan. Maar we willen wel geregeld hebben dat er een plafond aan de uitgaven is." Momenteel gaat 42 miljard euro per jaar om in de landbouwbegroting van de EU. Frankrijk is met ruim 9 miljard aan ontvangsten de grootste profiteur. Veerman wil het budget hooguit met de inflatie verhogen.