DEN HAAG - Ondanks grote twijfel bij de parlementaire enquêtecommissie Bouwnijverheid heeft oud-minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) donderdag met klem volgehouden zich buiten alle bouwonderzoeken van het Openbaar Ministerie te hebben gehouden.

Zowel met de schikking van de Schipholtunnelfraude als met de strafrechtelijke behandeling van de schaduwboekhouding heeft ze zich naar eigen zeggen niet bemoeid.

Eerste bewindsvrouw

Netelenbos was donderdag de eerste voormalige bewindspersoon die zich tegenover de parlementaire enquêtecommissie moest verantwoorden over haar rol in de bouwfraude-affaire.

Interpretatie

Op basis van de verklaringen van Strukton-topman Witzel en ex-Tweede-Kamerlid Van Gijzel (PvdA), en de interpretatie van enkele brieven, vermoedde de commissie dat Netelenbos de schikking had bespoedigd. Zij zou daarmee de Kamer voor een voldongen feit hebben willen plaatsen bij een spoeddebat dat was gepland over de bouwfraude-uitzending van Zembla in november vorig jaar. Netelenbos zei "zeer gepikeerd" te zijn over deze lezing.

Boos

De voormalig minister zei op de maandag na de Zembla-uitzending gehoord te hebben dat het OM de schikking dinsdag zou onthullen in de NRC. Zij was hierdoor "onaangenaam verrast." Tijdens het Kamerdebat, dat op woensdag volgde, bleek de Tweede Kamer zeer boos te zijn over de schikking. De zaak vormde samen met de schaduwboekhouding van Koop Tjuchem de aanleiding voor de parlementaire enquête. Maandag moet toenmalig minister Korthals van Justitie komen uitleggen waarom de schikking plots werd afgerond voor het spoeddebat.

Beklaagdenbankje

Tijdens de verhoren bleek dat Netelenbos al in oktober vorig jaar een gesprek had met de zakenman H. Koop, die voorvoelde dat zijn bedrijf in het beklaagdenbankje zou belanden. Volgens Netelenbos nam Koop het initiatief voor het gesprek en meldde hij dat er geen schaduwboekhouding was bij zijn bedrijf. Zijn voormalige werknemer Bos zou hierover uit rancune leugens vertellen.

Geagiteerd

De enquêtecommissie begreep niet waarom Netelenbos niets met deze informatie heeft gedaan en bleek bovendien geagiteerd, omdat de commissie tot donderdag niets van het gesprek afwist. Netelenbos zei dat ze de mededelingen van Koop ter kennisgeving had aangenomen. Ze ondernam geen actie, omdat zij vond dat het Openbaar Ministerie de zaak maar moest uitzoeken.

Valse facturen

Netelenbos ontkende dat ze de bedrijven Strukton en HBW, die bij de bouw van de Schipholtunnel winst met valse facturen wegsluisden, had beloofd ze niet op de zwarte lijst te zetten. Uit eerdere verklaringen en door de commissie geciteerde brieven blijkt echter dat deze belofte in ieder geval wel gedaan is door haar ambtenaren.

NS

Netelenbos verklaarde donderdag hier nooit mee ingestemd te hebben. De voorwaarde was gekoppeld aan de terugbetaling van 50 miljoen gulden subsidie door de NS, de opdrachtgever bij de treintunnel. Na opheldering van de valse facturen, bleek dat Strukton en HBW erg hoge winsten hadden gemaakt bij de bouw van de tunnel. Gesteund door de Tweede Kamer eiste Netelenbos daarom subsidie terug.

Gebluft

Het huidige PvdA-Kamerlid gaf donderdag echter toe dat haar eis juridisch misschien niet eens waterdicht was. Ze wilde echter per sé geld zien, omdat haar ministerie een paar jaar eerder nog extra subsidie in het project had gestoken, wegens vermeende hogere kosten. "Ik had maar één missie: ik wilde geld terug. Ik heb misschien ook best een beetje gebluft."

Jorritsma

Netelenbos was het overigens niet eens met de subsidie die haar voorganger Jorritsma had verstrekt, omdat de afdeling Financieel-Economische Zaken van het departement er geen handtekening voor wilde zetten. "Dan zou ik er nooit mee instemmen," aldus Netelenbos. Jorritsma mag zich maandag verdedigen.