AMSTERDAM - De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) laat steken vallen bij het verlenen en verlengen van verblijfsdocumenten. Ook het behandelen van klachten gebeurt slecht of helemaal niet, blijkt uit twee rapporten hierover van de Nationale Ombudsman. De ombudsman, Roel Fernhout, onderzocht honderden klachten. Vorig jaar uitte Fernhout al kritiek op de IND, wat tot debat in de Tweede Kamer leidde.

Het verlenen en verlengen van reguliere verblijfsvergunningen, voor vreemdelingen die in Nederland komen werken of studeren, werd vorig jaar van de vreemdelingendienst naar de IND overgeheveld. Daardoor liepen die taken grote vertraging op. Toch werd de indruk gewekt dat de verlenging van de verblijfsvergunning binnen drie maanden afgehandeld zou zijn en stuurden mensen hun verlengingsaanvraag pas drie maanden voordat de vergunning afloopt.

Grote problemen

Omdat het echter langer duurde voordat hun vergunning verlengd werd – soms wel negen maanden – werden de buitenlanders uitgesloten van alle Nederlandse instanties, wat tot grote problemen leidde.

Minister voor Vreemdelingenzaken Rita Verdonk (VVD) oordeelde in deze zaak dat de IND niet in de fout is gegaan. Officieel is de termijn waarbinnen over de verlenging moet worden beslist zes maanden. Volgens de Nationale Ombudsman wordt echter de indruk gewekt dat er een termijn van drie maanden is. Bovendien vindt Fernhout dat een nieuwe verblijfsvergunning direct moet aansluiten op het oude, zonder tussentijds gat.

Klachten

De manier waarop de IND klachten over de procedures behandelt, schiet volgens de Nationale Ombudsman eveneens te kort. Zo werd er te laat of zelfs niet gereageerd op klachten van vreemdelingen, werden de klachten niet inhoudelijk behandeld of was de reactie op een onduidelijke manier beargumenteerd.

Volgens de ombudsman wordt het vertrouwen in de overheid geschaad wanneer er niet goed wordt omgegaan met klachten. Ook werd het niet altijd duidelijk gemaakt aan de klagers en aanvragers dat er een nationale ombudsman is, die nog eens naar de procedures kan kijken.

Debat

Fernhout schreef de minister in augustus een brief over deze misstanden, wat een debat in de Kamer tot gevolg had. Volgens de IND waren in de maand net de achterstanden ingelopen. Volgens Sandra Loois, woordvoerder van de ombudsman, is er echter geen reden om aan te nemen dat de klachten verholpen zijn. "We krijgen nog net zoveel klachten binnen, over dezelfde zaken. Er is dus geen reden om aan te nemen dat de problemen nu verholpen zijn."

Bovendien is het niet voor niets dat de minister de Algemene Rekenkamer een onderzoek naar de IND laat doen, zegt Loois. Dat rapport, dat in september verwacht wordt, zal aanbevelingen bevatten om de procedures te verbeteren. De Nationale Ombudsman stelt in enkele individuele gevallen voor om mensen schadeloos te stellen voor het geld dat zij tijdens de vertragingen toch voor hun vergunning hebben moeten betalen.

Meer zicht

Meer structureel zegt de Ombudsman dat de minister meer toezicht moet krijgen op de eindfase, de afgifte. Loois: "Nu stelt de minister dat haar verantwoordelijkheden ophouden bij het verlenen van de vergunning en dat het afgeven van de papieren een zaak van de gemeenten is. Maar ook daar doen zich vertragingen voor." Als Verdonk daar meer zicht op hield, zou zij bijtijds kunnen sturen om grote problemen te verhelpen. "Want het gaat de vreemdelingen om het uiteindelijk verkrijgen van de papieren."

De IND was niet bereikbaar voor commentaar.