EDE - Zelfdodingsconsulent dr. Ton Vink van Stichting De Einder weet het zeker: steeds meer ouderen zullen gaan nadenken over hun laatste jaren. Willen ze afhankelijk worden van zorginstellingen? Willen ze pijn lijden en niet meer in staat zijn zelf richting te geven aan hun leven?

Vink denkt dat de komende jaren steeds meer discussie zal ontstaan over het zelfbeschikkingsrecht van mensen, ook als het gaat om het recht om op een menswaardige manier een einde te maken aan hun eigen leven.

Doodswens

Stichting De Einder, die mensen met een doodswens bijstaat, viert zaterdag haar 10-jarig bestaan met een symposium in Ede. Thema is angst en vertrouwen bij regelgevers. Het is de grootste wens van De Einder dat het verbod op hulp bij zelfdoding uit het Wetboek van Strafrecht wordt gehaald.

Menselijke manier

Want, zegt Vink, mensen worden tegenwoordig gemiddeld 86 jaar. "Alsof dat natuurlijk is. Waarom wordt het dan als tegennatuurlijk gezien dat iemand zegt: Ik ben aan het eind van de rit. Ik wil weloverwogen en op een menselijke manier sterven voordat mijn lijden ondraaglijk wordt. Wat is er dan op tegen om iemand daarbij op een deskundige manier te helpen?"

Vink, van huis uit filosoof, formuleert zorgvuldig. Het werk van zijn stichting is zeer omstreden. Justitie houdt de vijftien zelfdodingsconsulenten nauwlettend in de gaten. De belangstelling resulteerde in 2003 in een veroordeling van een van de consulenten omdat hij een bejaarde, deels verlamde, vrouw had geholpen bij haar zelfdoding.

Pillen

Volgens justitie had de consulent de vrouw geadviseerd bepaalde pillen te gebruiken. De man had uiteindelijk de pillen voor haar klaar gezet, net als water, een bak yoghurt en een fles drank om de medicijnen mee door te slikken. Uiteindelijk hielp hij haar de middelen in te nemen en gaf hij de vrouw een plastic zak en een elastiek waarmee ze de zak over haar hoofd moest binden.

De man werd voor zijn hulp veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf waarvan acht maanden voorwaardelijk. Vorig jaar werd bovendien de oprichter van de stichting opgepakt vanwege hulp bij zelfdoding van een jonge vrouw. Hij wordt ervan verdacht daadwerkelijk medicijnen aan de vrouw te hebben overhandigd. Zijn zaak moet nog voorkomen.

Idealisme

Volgens Vink handelen de consulenten vooral uit idealisme, omdat ze geloven in het zelfbeschikkingsrecht van de mens. Als bepaalde vormen van hulp door justitie worden afgestraft, veranderen de consulenten, zegt hij, simpelweg hun methodes. "We zullen dus zelf geen medicijnen verstrekken. In principe kun je al strafbaar zijn als je iemand een glaasje water geeft, of als je de deur openhoudt voor iemand met een looprekje. Justitie kan dan zeggen dat je door die handeling de uitvoering van de daad mogelijk heb gemaakt. Wij proberen juist binnen de wet blijven."

De consulenten willen volgens de filosoof vooral informatie geven. "Als mensen weloverwogen een einde willen maken aan hun leven, verstrekken wij informatie over de vraag hoe ze aan medicijnen kunnen komen, en hoe ze die medicijnen vervolgens moeten innemen. Wij willen dat mensen de mogelijkheid hebben om waardig en pijnloos te sterven.

Zelfmoord

Vorig jaar werd De Einder door 322 mensen benaderd voor hulp. Uiteindelijk pleegden van die groep minstens 31 personen zelfmoord. Veel mensen zijn opgelucht als ze de informatie en middelen eenmaal in huis hebben, zegt Vink. "Het geeft ze juist kracht om door te gaan. We hebben meegemaakt dat iemand bijvoorbeeld toch een levensreddende operatie onderging. De persoon had immers de zekerheid: als mijn leven ondraaglijk wordt, kan ik altijd nog zelf ingrijpen. Wij spelen ook een belangrijke rol bij het voorkomen van zelfdoding."