BRUSSEL - De ratificatie van de Europese grondwet in de EU-landen kan niet voor medio 2007 plaatshebben. De EU-landen hebben meer tijd nodig. Dat heeft premier Juncker van huidig EU-voorzitter Luxemburg donderdag gezegd na overleg met de regeringsleiders van de 25 EU-landen.

Bekijk video:
Modem/ Breedband

De huidige deadline van november 2006 is geschrapt. Voorlopig komt er een periode met meer reflectie en uitleg over de grondwet. Landen die dat willen, mogen wel een referendum houden of de ratificatie in het parlement doorzetten.

Antwoorden

Van nieuwe onderhandelingen over de tekst zal geen sprake zijn, stelde Juncker nadrukkelijk. Hij bestreed de opvatting dat het ontwerp 'dood' is. Integendeel, hij prees de grondwet als een tekst met veel antwoorden op vragen van Europeanen.

Tot dusver hebben tien landen de grondwet geratificeerd. Nederland en Frankrijk hebben het in een referendum afgewezen. Nog dertien moeten een besluit nemen. Enkele regeringsleiders hebben al gezegd een besluit voorlopig uit te willen stellen.

Ruggesteun

De EU-leiders sturen aan op een denkpauze over de Europese grondwet. Europese lidstaten die dat willen, mogen hun referendum wel voortzetten. Landen die voor uitstel van de volksraadpleging pleiten, krijgen daarvoor wel de ruggesteun van alle andere lidstaten

De meeste regeringsleiders van de EU neigen ernaar om de Europese grondwet later in te voeren dan eind 2006, zoals oorspronkelijk was voorzien.

"De hoofdmoot van de lidstaten wil een reflectieperiode en dus ook een latere invoeringsdatum voor de grondwet", aldus donderdagavond bronnen rondom de onderhandelingen op de top van de regeringsleiders in Brussel.

November 2006

De Zweedse premier Persson verwacht dat veel landen hun geplande referendum uitstellen. Hij zal zijn eigen parlement vragen de behandeling op te schorten "tot minstens november 2006", zei hij tegen journalisten. De Zweden waren al niet van plan een referendum te houden, maar het parlement te laten stemmen over de tekst.

In een bijlage bij de grondwet hebben de Europese leiders vorig jaar de deadline voor goedkeuring vastgesteld op november 2006. In principe moet elk land de tekst goedkeuren via het parlement of een referendum. Pas dan treedt de grondwet in werking. Doordat de Nederlanders en Fransen de tekst in een referendum afwezen, is dat lastig geworden.

Uitstel

In totaal plannen nog zeven landen een referendum, waaronder Groot-Brittannië en Denemarken. De Deense premier Rasmussen lijkt in ieder geval al bereid de volksraadpleging in zijn land uit te stellen.

Debat

Premier Balkenende en de Franse president Chirac riepen donderdagavond in de besloten vergadering als eersten op tot de denkpauze. Over de duur daarvan is nog niets afgesproken. "We hebben een periode van nadenken nodig", stelde Balkenende, die verder pleitte voor een "nationaal en internationaal debat". "De zorgen van de kiezers leven ook elders, daarom is een brede reflectieperiode op zijn plaats."

Angst

Aan het begin van de vergadering gaven Balkenende en Chirac op verzoek van de Luxemburgse premier en huidig EU-voorzitter Juncker uitleg over de redenen voor de afwijzing van de grondwet in Nederland en Frankrijk. Volgens Chirac hebben zijn landgenoten tegen de grondwet gestemd "uit angst voor de toekomst".

Balkenende heeft benadrukt dat Nederland de grondwet heeft afgewezen vanwege de te snelle uitbreiding van de EU, de hoogte van de Nederlandse bijdrage aan Europa en "het verlies van soevereiniteit". Dat stelde hij ook al op de avond van het Nederlandse referendum.

Taakverdeling

Premier Balkenende zei daarnaast dat hij een EU-conferentie over de taakverdeling tussen de Europese Unie en de lidstaten wil. Dat heeft hij donderdag voorgesteld aan zijn mederegeringsleiders in de EU, zei de premier na de vergadering.

De premier zei inmiddels positieve reacties te hebben gekregen van het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk. Balkenende zei verder nu in Nederland het debat te willen aangaan hoe het verder moet met de Europese grondwet.

Toekomst

Chirac heeft donderdag verder gepleit voor een speciale top van regeringsleiders over de toekomst van de Unie. Daarin past volgens Chirac ook een voorlopige rem op de uitbreiding van de Unie, omdat Europa daar intern nog niet is op voorbereid. Daarvoor kreeg hij nog geen steun van zijn collega EU-leiders.

Met hun gezamenlijke verklaring over de reflectieperiode hebben de EU-leiders naar buiten toe een zekere eenheid uit, alvorens zij vrijdag de zware discussie aan moeten gaan over de Europese begroting van 2007 tot en met 2013. Mede vanwege het Nederlandse verzet tegen de hoge contributie eist Balkenende een forse korting op de nettobijdrage aan Europa.

Niet toereikend

Een laatste voorstel van Luxemburg om Nederland een jaarlijkse korting van 460 miljoen euro te geven, door lagere btw-afdrachten aan Brussel en compensatie voor de kosten van douanepersoneel in de haven van Rotterdam, is volgens Balkenende "echt niet toereikend". "Hier kunnen we echt niet mee uit de voeten."

Gezichtsverlies

Balkenende ging donderdag niet in op de vraag of hij bereid is een veto uit te spreken tegen de EU-begroting als Nederland geen hogere korting krijgt. "Laten we positief blijven. Ik zie graag een akkoord waar wij ons in kunnen herkennen." De premier wilde ook niet zeggen welk bedrag voor hem wel acceptabel is, uit angst voor gezichtsverlies als hij dit niet haalt.

Nederland lijkt één van de lidstaten te worden die de grootste bezwaren op zullen voeren tegen de begrotingsvoorstellen. Daarnaast wil Groot-Brittannië nog steeds niet weten van een afbouw van de automatische korting van tweederde op de Europese contributie.

Gebaar

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Straw dreigde donderdag voor de derde keer met een veto als Londen de korting of 'rebate' op moet geven. In het laatste Luxemburgse voorstel wordt de rebate bevroren op het huidige bedrag van 4,6 miljard euro per jaar. Londen wil niet verder gaan dan een gebaar in de richting van de tien nieuwe lidstaten van de EU door hen niet mee te laten betalen aan de Britse korting.

Een sombere Juncker schatte de kans op een akkoord woensdag nog erg gering in. Donderdag stelde hij "meer en meer realistisch" te zijn over de haalbaarheid van een akkoord.